Khái niệm, ứng dụng & hướng dẫn giải bài tập Khúc xạ ánh sáng

Đối với nhiều bạn học viên, chương Khúc xạ ánh sáng của môn Vật lý thật sự là một cơn ác mộng với mớ kỹ năng và kiến thức khó nhằn và vô cùng rắc rối. Bài viết này sẽ tổng hợp lại cho bạn hàng loạt khái niệm, ứng dụng và giải pháp giải những dạng bài tập về Khúc xạ ánh sáng, tất cả chúng ta cùng khám phá nhé .

Mục lục bài viết

1. Các khái niệm cơ bản về Khúc xạ ánh sáng

Hiện tượng Khúc xạ ánh sáng được lý giải là khi bức xạ điện từ ở dưới dạng ánh sáng khả kiến, được truyền từ một chất hoặc thiên nhiên và môi trường này sang môi trường tự nhiên khác ( chênh lệch Chiết xuất tỉ đối giữa 2 môi trường tự nhiên ), sóng ánh sáng hoàn toàn có thể sẽ trải qua một hiện tượng kỳ lạ đó là khúc xạ, được biểu lộ bởi sự bẻ cong hoặc biến hóa hướng truyền sáng .

cac-khai-niem-ve-hien-tuong-khuc-xa-anh-sang

Hiệu ứng Khúc xạ là nguyên nhân gây ra rất nhiều hiện tượng quen thuộc như uốn cong của một vật chìm trong nước và ảo ảnh trên sa mạc. Khúc xạ ánh sáng khả kiến là một đặc trưng của thấu kính, đặc biệt là liên quan đến việc chế tạo một thấu kính đơn lẻ hoặc một cả một hệ thấu kính. Ở thấu kính lồi đơn giản thì sóng ánh sáng phản xạ từ vật thể thu gom bởi thấu kính sẽ khúc xạ về phía trước trục chính và hội tụ vào tiêu điểm phía sau.

Có thể thấy khúc xạ ánh sáng mà một hiện tượng kỳ lạ Vật lý đang và đã diễn ra khá phổ cập khắp mọi nơi ở trong đời sống. Chính vì thế tất cả chúng ta cần tìm hiểu và khám phá và lý giải nguyên do của nó để tư duy và vận dụng một cách có ích vào đời sống hàng ngày .

2. Ứng dụng của hiện tượng Khúc xạ ánh sáng

Trong thời kì đầu, khi mà trong ngành Thiên văn học mới cho sinh ra loại Kính thiên văn dùng để quan sát những vật thể ở xa thì việc quan sát thường bị tác động ảnh hưởng bới những hiện tượng kỳ lạ khúc xạ ánh sáng khi mà ánh sáng tuyền từ khoảng trống xuyên qua bầu khí quyển để vào trong toàn cầu. Nhờ phát hiện và lý giải được định luật khúc xạ mà những Nhà vật lý thiên văn đã hoàn toàn có thể chỉnh sửa những loại ống kính giúp quán sát được rõ nét và sinh động hơn .

Xem thêm  Có ai tên nhi thì viết tên mình đi nao | Kinh nghiệm hữu ích về game mới nhất từ Bem2

ung-dung-hien-tuong-khuc-xa-anh-sang

Ngày nay để vô hiệu trọn vẹn và triệt để hiện tượng kỳ lạ khúc xạ ánh sáng khi quan sát khung trời thì những nhà khoa học đã đặt kính thiên văn ngoài khoảng trống. Từ triết lý khúc xạ ánh sáng tất cả chúng ta cũng hoàn toàn có thể lý giải vì sao khi nhìn lên khung trời vào đêm hôm sẽ thấy đầy sao lấp lánh lung linh. Vì vào những buổi đêm khi mà nhìn lên trời tối bạn sẽ thấy được ánh sáng từ những ngôi sao 5 cánh bị khúc xạ nhiều lần khi truyền từ khoảng trống và xuyên qua bầu khí quyển của toàn cầu .

3. Hướng dẫn giải bài tập về Khúc xạ ánh sáng

Dạng 1: Áp dụng định luật khúc xạ ánh sáng

Định nghĩa chiết suất: Chiết suất của một môi trường là tỷ số giữa tốc độ ánh sáng trong chân không với tốc độ pha của bức xạ môi trường đang xét.

Công thức : N = C / V
Trong đó :
– C là vận tốc ánh sáng trong không khí
– V là vận tốc ánh sáng trong thiên nhiên và môi trường đang xét
– N là chiết suất của thiên nhiên và môi trường đang xét
Hệ quả : Chiết suất của không khí và chân không ( nkk = nck = 1 ) là nhỏ nhất. Chiết suất của những môi trường tự nhiên khác đều lơn hơn 1 .

Chiết suất tỉ đối: Là tỷ lệ chiết suất giữa hai môi trường khác nhau mà ánh sáng đang xét truyền qua.

Công thức : N21 = N2 / N1 = V1 / V2

ap-dung-dinh-luat-khuc-xa-anh-sang

Định luật Khúc xạ ánh sáng:

– Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới, ở phía bên kia của pháp tuyến so với tia tới .
– Khi đi qua hai thiên nhiên và môi trường trong suốt nhất định, tỉ số của sin góc tới i và sin góc khúc xạ r không đổi
sin i / sin r = N21 = N2 / N1

Một số điểm cần phải lưu ý

– Nguồn sáng : là vật phát ra tia sáng gồm có nguồn trực tiếp ( mặt trời, đèn, … ) và nguồn gián tiếp ( nguồn nhận ánh sáng và phản lại ánh sáng vào mắt ta )
– Mắt ta nhìn thấy vật khi có ánh sáng từ vật trực tiếp đến măt hoặc khúc xạ ánh sáng đến mắt ta .
– Mắt nhìn vật và mắt nhìn ảnh
+ Nếu giữa mắt và vật chung một thiên nhiên và môi trường và có ánh sáng đi từ vật đến mắt, thì mắt nhìn vật .
+ Nếu giữa mắt và vật khác môi trường tự nhiên thì khi đó, ta nhìn thấy ảnh .
– Các dựng ảnh của vật : Để vẽ ảnh của điểm, ta phải vẽ hai tia ; tia tới vuông góc với mặt phân làn thì truyền thẳng và một tia tới có góc bất kể giao của hai tia khúc xạ là ảnh của vật
– Khi hai tia cắt nhau trực tiếp thì ta nhận được ảnh thật, khi hai tia không giao nhau trực tiếp thì là ảnh ảo. Ảnh ảo được vẽ bằng nét gạch đứt .
– Góc lệch D : là góc tạo bởi phương của tia tới và tia khúc xạ .
D = | i-r |
Nếu mặc phân làn hai thiên nhiên và môi trường là hình câu, pháp tuyến được xác lập là đường thẳng nối điểm tới với tâm cầu .
– Công thức gần đúng : với những góc rất nhỏ ( < 100 ) hoàn toàn có thể lấy gần đúng : tan i ≈ sin i ≈ i ( i lấy theo radian )

Xem thêm  Lý thuyết Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li hay, chi tiết nhất

Dạng 2: Lưỡng chất phẳng

Xác định ảnh của một vật qua lưỡng chất phẳng

Khái niệm về lưỡng chất phẳng: lưỡng chất phẳng là hai môi trường có chiết suất n1 và n2.

Phương pháp xác lập ảnh qua lưỡng chất phẳng :
– Đặt d = SH : là khoảng cách đo từ mặt phân làn đến vật .
– Đặt d ’ = S’H : là khoảng cách đo từ mặt ngăn cách đến ảnh .

bai-tap-ve-luong-chat-phang

Ta có công thức :
{ ∆ SHI : tan i = HI.SH → sin i = HI.d ∆ S’HI : tan r = HI.S ’ H → sin r = HI.d Vậy : sin i / sin r = d ’ / d
Ta có : N1. sin i = N2. sin r → sin i / sin r = N2 / N1 Vậy : d ’ / d = N2 / N1

Nếu N1 > N2 tức là ánh sáng đi từ môi trường có chiết quang hơn sang môi trường có chiết quang kém. Suy ra d’
Nếu N1 < N2 tức là ánh sáng đi từ thiên nhiên và môi trường có chiết quang hơn sang thiên nhiên và môi trường có chiết quang kém. Suy ra d ’ > d. Ảnh S ’ nằm trên vật S .

Dạng 3: Bản mặt song song

– Khái niệm về bán mặt song song : là lớp thiên nhiên và môi trường trong suốt, số lượng giới hạn bởi hai mặt phẳng song song với nhau .
– Tính chất của bán mặt song song :
+ Tia ló ra thiên nhiên và môi trường luôn với tia tới và bị lệch ra khỏi phương bắt đầu .
+ Độ lớn của vật và ảnh bằng nhau .

Xem thêm  Bí quyết tìm app hẹn hò với người nước ngoài hiệu quả nhanh chóng

ban-mat-song-song

– Công thức độ di dời của vật ảnh và độ dời ngang cho bản mặt song song là mạng lưới hệ thống hai lưỡng mặt phẳng .
+ Độ dời ảnh : Gọi S ’ là anh của S qua bán mặt, độ dời ảnh là : δ = SS ’
Ta có : δ = SS ’ = II ’ = IH – I’H = e – I’H
Mà : JH = I’H. tan i = IH.tan r hay I’H. sin i = IH.sin r
→ IHI’H = sin i.sin r = n ⟹ I’H = IH.n = e. n
Vậy : δ = SS ’ = e. ( 1-1 n )
Chú ý : Khoảng dời ảnh δ không bị phụ thuốc với vị trí đặt vật. Ảnh luôn dời theo chiều của ánh sáng tới .
– Độ dời ngang của tia sáng
Khi tia sáng đi qua bán mặt song song thì không đổi phương, nhưng có dời ngang. Độ dời ngang của tia sáng là khoảng cách của tia tới và tia ló : d = IM
Xét : ΔIJM : d = IM = IJ.sin ⁡ ( i-r )
Ta có ΔIJN : cos r = INIJ ⟶ IJ = INcos r = e.cos r
Vậy : d = e.sin ⁡ ( i-r ). cos r

Dạng 4. Phản xạ toàn phần

– Định nghĩa của phản xạ toàn phần : phản xạ toàn phần là hiện tượng kỳ lạ phản xạ hàng loạt tia sáng tới, xảy ra ở mặt phân làn của hai môi trường tự nhiên trong suốt .
– Điều kiện xảy ra phản xạ toàn phần :
+ Tia sáng chiếu tới phải truyền từ thiên nhiên và môi trường có chiết quang hơn, sang thiên nhiên và môi trường có chiếc quang kém
+ Góc tới i ≤ igh ( igh là góc số lượng giới hạn toàn phần )
Trong đó : Sin igh = 1 / N

Để học tốt khúc xạ ánh sáng cần phải nắm rõ những dạng, những lý thuyết trên rồi áp dụng vào các bài tập. Gia Sư Việt hi vọng những chia sẻ vừa rồi sẽ giúp các em nắm bắt toàn bộ những khái niệm, ứng dụng và làm bài tập về Khúc xạ ánh sáng hiệu quả nhất.

Tham khảo thêm:

♦ Làm sao để học tốt chuyên đề “ Điên nặng ” môn Vật lý lớp 12 ?
♦ Dao động cơ học là gì ? Kinh nghiệm làm bài thi về Dao động cơ

Rate this post

Bài viết liên quan

Để lại ý kiến của bạn:

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *