polyme ưa nước hóa học và ứng dụng – Tài liệu text

polyme ưa nước hóa học và ứng dụng

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (5.54 MB, 353 trang )

ViÖn khoa häc vμ c«ng nghÖ viÖt nam
NguyÔn V¨n Kh«i
Nhμ xuÊt b¶n Khoa häc tù nhiªn vμ C«ng nghÖ
Hμ néi – 2007
POLYME A N
HOÁ H C VÀ NG D NG
ƯƯỚC
ỌỨỤ
HC
CH + 2HCHO OHHOCH
2
C
C CH
2
h
2
2
HOCH
2
CH
2
CH
2
CH
2
OH
1,4-butyndiol
1,4-buta ndi ol
HC
2
C=O

HC
2
CH
2
o
NH
3
H
N
HC
2
C=O
HC
2
CH
2
h
2
-2
butyrolaxeton 2-pyrolidon
HC
CH
CH
2
HC=
N
HC
2
C=O
HC

2
CH
2
N-Vinylpyrolidon
xóc t¸c
CH
2
C-
N
HC
2
C=O
HC
2
CH
2
PVP
H
n
– h o
2

Hà nội – 2007
Nguyễn Văn Khôi
POLYME A N
HO H C V NG D NG
C

POLYME ƯA NƯớC
HOá HọC V ứNG DụNG

MỤC LỤC

Trang
Chương 1. POLY(ACRYLIC AXIT) VÀ DẪN XUẤT 1

1.1. Giới thiệu …….1
1.2. Tính chất vật lý 2
1.2.1. Tính chất nhiệt 2
1.2.2. Độ tan 3
1.2.3. Nhiệt độ kết tủa 4
1.2.4. Khối lượng phân tử 5
1.2.5. Độ nhớt của dung dịch loãng 6
1.2.6. Độ nhớt trong dung dịch đặc 8
1.2.7. Các tính chất khác 8
1.3. Tính chất hóa học …9
1.3.1. Chuẩn độ và lực axit 9
1.3.2. Khả năng liên kết cation 11

1.3.3. Lực axit của copolyme 11
1.3.4. Este hóa 12
1.3.5. Tạo phức 13
1.3.6. Biến tính các polyme acrylic 14
1.4. Sản xuất và gia công 14
1.4.1. Trùng hợp dung dịch 15
1.4.2. Trùng hợp trong môi trường không nước 15
1.4.3. Đồng trùng hợp 15
1.4.4. Trùng hợp acryloyl và metacryloyl clorua 17
1.4.5. Trùng hợp các anhydrit acrylic và metacrylic 17
1.5. Ứng dụng 18
1.5.1. Chất làm đặc 19
1.5.2. Điều hòa đất và cây trồng 20
1.5.3. Tác nhân phân tán 23
1.5.4. Chất keo tụ 25
1.5.5. Chất kết dính 26
1.5.6. Lớp phủ 26
1.5.7. Hồ da 27
1.5.8. Nhựa trao đổi ion 27
TÀI LIỆU THAM KHẢO 28
Nguyễn Văn Khôi
ii

Chương 2. POLYACRYLAMIT 31

2.1. Tính chất vật lý của polyme acrylamit 31

2.1.1. Polyme rắn 31
2.1.2. Polyme trong dung dịch 32

2.1.3. Tính chất chảy nhớt 33
2.1.4. Độ tan, độ nhớt dung dịch 34
2.2. Tính chất hóa học 37
2.2.1. Thủy phân 40
2.2.2. Phản ứng Mannich 41
2.2.3. Sunfometyl hóa 41
2.2.4. Hình thành nhóm metylol 42
2.2.5. Phản ứng với các andehit 42
2.2.6. Chuyển hóa amin 43
2.2.7. Thoái biến Hoffman 43
2.2.8. Phản ứng với clo 43
2.3. Sản xuất và gia công 43
2.3.1. Quá trình trùng hợp dung dịch 45
2.3.2. Quá trình trùng hợp trên dây truyền động 46
2.3.3. Quy trình sấy hạt 46
2.3.4. Trùng hợp nhũ tương ngược 47
2.3.5. Trùng hợp vi nhũ 48
2.4. Ứng dụng 48
2.4.1. Ứng dụng trong công nghiệp mỏ 48
2.4.2. Công nghiệp giấy 52
2.4.3. Ứng dụng trong cải tạo đất 53
2.4.4. Các ứng dụng khác của polyacrylamit 54
TÀI LIỆU THAM KHẢO 56

Chương 3. POLYETYLEN OXIT 59

3.1. Tính chất vật lý 60

3.1.1. Độ tan 61

3.1.2. KLPT và phân bố KLPT 67
3.1.3. Tính chất dung dịch 69
3.1.4. Độ nhớt của dung dịch loãng 70
Mục lục
iii
3.1.5. Độ nhớt của các dung dịch có nồng độ cao hơn 70

3.1.6. Các tính chất nhựa 72
3.1.7. Tính kết tinh 73
3.1.8. Tỷ trọng nhựa 74
3.1.9. Tính dẻo nhiệt 74
3.1.10. Sự hút ẩm 77
3.1.11. Tính chất kéo 78
3.2. Tính chất hóa học 82
3.2.1. Khả năng trùng hợp 82
3.2.2. Phản ứng ở nhóm chức 85
3.2.3. Liên kết các phức 86
3.2.4. Quá trình tự oxi hóa 87
3.3. Ứng dụng 87
3.3.1. Polyme KLPT thấp 87
3.3.1.1. Dược phẩm 87
3.3.1.2. Mỹ phẩm 90
3.3.1.3. Cao su 91
3.3.1.4. Dệt 91
3.3.1.5. Các ứng dụng tổng hợp 92
3.3.2. Các polyme KLPT cao 92
3.3.2.1. Hồ sợi 92
3.3.2.2. Màng bao gói tan trong nước 93
3.3.2.3. Chất đông tụ và keo tụ 95
3.3.2.4. Keo dán 96

3.3.2.5. Chất ổn định bọt bia 96
3.3.2.6. Giảm sự lôi kéo của thuỷ động lực 96
3.3.2.7. Latex và sơn latex 97
3.3.2.8. Gốm và thuỷ tinh 99
3.3.3. Các ứng dụng khác 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

Chương 4.
POLYVINYL ANCOL 107

4.1. Tính chất vật lý của polyvinyl ancol 108

4.1.1. Khả năng tan trong nước 109
4.1.2. Tạo màng 112
4.1.3. Khả năng chịu dầu và dung môi 114
Nguyễn Văn Khôi
iv
4.1.4. Tính chất dính keo dán 115

4.1.5. Khả năng chống thấm khí 115
4.2. Tính chất hóa học 116
4.2.1. Phản ứng este hóa 116
4.2.2. Phản ứng ete hóa…………………………………………118
4.2.4. Các phản ứng hỗn tạp 119
4.2.5. Sự phân hủy 121
4.2.6. Sự tạo thành liên kết ngang 121
4.2.7. Ảnh hưởng của chiếu xạ 121
4.3. Sản xuất và gia công 122
4.4. Trộn hợp và biến tính polyvinyl ancol 124
4.4.1. Chất dẻo hóa 125

4.4.2. Chất độn 125
4.4.3. Tác nhân làm tăng khả năng chịu nước 126
4.4.4. Tác nhân kết tủa và tạo gel 127
4.4.5. Tác nhân tạo màu và thuốc nhuộm 127
4.4.6. Tác nhân làm ướt 128
4.4.7. Tác nhân khử bọt 128
4.5. Ứng dụng của polyvinyl ancol 128
4.5.1. Keo dán 128
4.5.2. Chất kết dính 129
4.5.3. Hồ và phủ giấy 130
4.5.4. Hồ sợi và hoàn thiện 131
4.5.5. Tác nhân tạo nhũ 132
4.5.6. Màng polyvinyl ancol 133
4.5.7. Gốm 133
4.5.8. Các sản phẩm đúc 134
4.5.9. Lớp phủ bảo vệ 134
4.5.10. Mỹ phẩm 134
4.5.11. Các màn giấy nến 135
4.5.12. Hóa chất trung gian 135
4.5.13. Tôi thép 135
TÀI LIỆU THAM KHẢO 136
Mục lục
v

Chương 5. POLYVINYLPYRROLIDON 139

5.1. Tính chất vật lý của PVP 139

5.1.1. Tính chất màng 140

5.1.2. Dung dịch nước 141
5.1.3. Độ tan 143
5.1.4. Tính tương hợp 144
5.1.5. Tính chấp nhận sinh lý 145
5.2. Tính chất hoá học 146
5.2.1. Ảnh hưởng của nhiệt 146
5.2.2. Khả năng tạo phức 146
5.2.2.1. Đẳng nhiệt hấp phụ 146
5.2.2.2. Các phức chứa iot 147
5.2.2.3. Các phenolic 148
5.2.3.4. Thuốc nhuộm 148
5.2.2.5. Chất hoạt động bề mặt anionic 149
5.2.2.6. Các phức polyme/ polyme 149
5.2.3. Hydrogel PVP 150
5.2.4. Dung dịch nước của PVP 152
5.3. Sản xuất PVP 152
5.4. Ứng dụng 153
5.4.1. Dược phẩm 153
5.4.2. Mỹ phẩm 155
5.4.3. Dệt may 157
5.4.4. Đồ uống 158
5.4.5. Chất tẩy rửa – xà phòng 160
5.4.6. Giấy 162
5.4.7. Chụp ảnh – bản in đá 162
5.4.8. Chất màu và chất phân tán màu 163
5.4.9. Các ứng dụng khác 163
5.5. Các phương pháp phân tích và thử. 164
5.6. Các yếu tố bảo vệ và sức khoẻ 164
TÀI LIỆU THAM KHẢO 166
Nguyễn Văn Khôi

vi

Chương 6. TINH BỘT BIẾN TÍNH 167

6.1. Cấu trúc và tính chất của tinh bột 167

6.1.1. Thành phần hóa học 168
6.1.2. Cấu trúc phân tử 169
6.1.3. Túi hạt 171
6.1.4. Các đặc trưng khi hồ hóa 172
6.2. Biến tính tinh bột 173
6.2.1. Biến tính qua việc nhân giống 173
6.2.2. Biến tính bằng tách phân đoạn 174
6.2.3. Biến tính nhờ khâu mạch 176
6.3. Các loại tinh bột biến tính 177
6.3.1. Tinh bột sôi loãng 179
6.3.2. Tinh bột oxy hóa 180
6.3.3. Dextrin hóa 180
6.4. Dẫn xuất tinh bột 182
6.4.1. Quá trình tạo dẫn xuất 183
6.4.2. Biến tính nhờ quá trình làm bền 184
6.4.3. Các nhóm chức 184
6.4.4. Tinh bột photphat hóa 185
6.4.5. Tinh bột nitrat 188
6.4.6. Tinh bột sunfat 190
6.4.7. Tinh bột xanthat hóa 191
6.4.8. Tinh bột ghép 192
6.4.9. Dẫn xuất tinh bột cationic 192
6.4.10. Hydroxylankyl tinh bột ete 193

6.4.11. Các dẫn xuất khác 194
6.5. Ứng dụng 197
6.5.1. Thực phẩm 197
6.5.2. Công nghiệp giấy 197
6.5.3. Công nghiệp dệt may 198
6.5.4. Ứng dụng khác 200
TÀI LIỆU THAM KHẢO 201
Mục lục
vii

Chương 7. DẪN XUẤT TAN CỦA XENLULOZƠ 205

7.1. Tính chất vật lý 206

7.1.1. Dẫn xuất ankyl và hydroxyankyl xenlulo 206
7.1.2. Cacboxymethylxenlulozơ (CMC) 211
7.1.3. Metylxenlulozơ (MC) 214
7.1.4. Gôm xenlulozơ 215
7.2. Tính chất hóa học 215
7.2.1.Oxy hóa 215
7.2.2. Khử trùng hợp 215
7.2.3. Chuyển vị hydro của nhóm hydroxyl 216
7.2.4. Khử nhóm cuối mạch 216
7.2.5. Phản ứng ghép với các trung tâm gốc tự do 217
7.2.6. Phản ứng trao đổi 217
7.3. Màng xenlulozơ 217
7.4. Ứng dụng 219
7.4.1. Alkyl và hydroxylankyl xenlulozơ 219
7.4.1.1. Gốm 220

7.4.1.2. Công nghiệp giấy 220
7.4.1.3. Da 221
7.4.1.4. Sơn 221
7.4.1.5. Chất loại bỏ sơn không bắt lửa 222
7.4.1.6. Sản phẩm dược 223
7.4.1.7. Mỹ phẩm 223
7.4.1.8. Các ứng dụng nông nghiệp 224
7.4.1.9. Ứng dụng thực phẩm 224
7.4.2. Cacboxymethylxenlulozơ 225
7.4.2.1. Chất tẩy rửa và xà phòng 226
7.4.2.2. Hồ vải 227
7.4.2.3. Sản xuất sợi 228
7.4.2.4. Giấy và các sản phẩm giấy 230
7.4.2.5. Keo dán 231
7.4.2.6. Nhũ tương, latex và dung dịch phân tán 231
7.4.2.7. Dung dịch khoan 232
7.4.2.8. Các ứng dụng khác của CMC trong công nghiệp 232
7.4.3. Gôm xenlulozơ 233
Nguyễn Văn Khôi
viii
7.4.3.1. Thực phẩm 233

7.4.3.2. Dược phẩm 234
7.4.3.3. Mỹ phẩm 234
TÀI LIỆU THAM KHẢO 236

Chương 8. PECTIN 241

8.1. Nguồn gốc, cấu trúc phân tử 241

8.2. Khả năng tạo gel của pectin 242
8.3. Araban và galactan 245
8.4. Thu pectin 245
8.5. Tổng hợp gel chứa pectin – đường – axit 246
TÀI LIỆU THAM KHẢO 248

Chương 9. GÔM, CHẤT NHẦY VÀ CÁC POLYSACCARIT
TAN TỪ RONG BIỂN 249

9.1. Aga 249

9.1.1. Cấu trúc của aga 249
9.1.2. Tính chất hóa lý và chất lượng của aga 253
9.1.3. Ảnh hưởng của nhóm chức đến tính chất hóa lý của aga 254
9.1.3.1.Ảnh hưởng của nhóm sunfat 254
9.1.3.2. Ảnh hưởng của nhóm metoxy 255
9.1.3.3. Axit pyruvic 255
9.1.4. Cơ chế tạo gel của aga 255
9.1.5. Trọng lượng phân tử aga 258
9.1.6. Phân loại aga 258
9.1.7. Qui trình sản xuất aga tại Việt Nam 259
9.2. Alginat 260
9.2.1. Giới thiệu 260
9.2.2. Tính chất hóa lý 261
9.2.3. Các phương pháp tách chiết alginat 262
9.2.3.1. Phương pháp điện phân 262
9.2.3.2. Phương pháp hóa học 262
9.2.4. Ứng dụng 264

9.3. Gôm 265
9.3.1. Gôm arabic 265
Mục lục
ix
9.3.2. Gôm Ghatti 267

9.3.3. Gôm karaya 267
9.3.4. Gôm me 268
9.3.5. Tragacanth 268
9.3.6. Gôm guar và gôm Locust 268
9.3.7. Ứng dụng 270
9.4. Chất nhầy 270
9.5. Carageenan 272
9.6. Dextran 274
TÀI LIỆU THAM KHẢO 276

Chương 10.
MỘT SỐ LOẠI POLYSACCARIT TAN NGUỒN
GỐC ĐỘNG VẬT 281

10.1. Gelatin 281

10.1.1. Sản xuất 281
10.1.1.1. Chuẩn bị nguyên liệu thô 281
10.1.1.2. Đóng rắn 283
10.1.1.3. Rửa 285
10.1.1.4. Chiết 285
10.1.1.5. Chế biến chất lỏng nhẹ 286
10.1.1.6. Bay hơi hay cô đặc 287

10.1.1.7. Làm khô và phân loại 288
10.1.2. Tính chất vật lý 288
10.1.3. Tính chất hóa học 291
10.1.4. Ứng dụng 295
10.2. Cazein 297
10.2.1. Tách cazein 298
10.2.2. Thành phần cazein thương mại 298
10.2.3. Tính chất vật lí 299
10.2.4. Dung dịch cazein axit 300
10.2.5. Độ nhớt của các dung dịch kiềm của cazein axit 301
10.2.6. Cazein polyme 304
10.2.7. Gia công 306
10.2.8. Ứng dụng 306
10.2.8.1. Hồ dán 306
10.2.8.2. Kéo sợi 308
Nguyễn Văn Khôi
x
10.2.8.3. In litô 309

10.2.8.4. Chất kết dính bột màu 309
10.2.8.5. Sơn nhũ 310
10.2.8.6. Chất dẻo và sợi 311
10.2.9. Phương phấp phân tích và thử 312
10.3. Chitin 312
10.3.1. Giới thiệu 312
10.3.2. Một số phản ứng biến tính chitin 313
10.3.2.1. Phản ứng deaxetyl hóa chitin thành chitin tan trong
nước 313

10.3.2.2. Phản ứng axetyl hóa 314

10.3.2.3. Axyl hóa 315
10.3.2.4. Phản ứng tosyl hóa 315
10.3.2.5. Phản ứng ankyl hóa 317
10.3.2.6. Phản ứng O-cacboxyankyl hóa 317
10.3.2.7. Phản ứng N-cacboxyankyl hóa 318
10.3.2.8. Phản ứng silyl hóa 319
10.3.2.9. Phản ứng photphoryl hóa 320
10.4. Chondroitin Sunfat 320
10.5. Heparin 323
10.6. Các polysaccarit nhóm máu 325
TÀI LIỆU THAM KHẢO 327

GIỚI THIỆU
Khó có thể kể tên một ngành công nghiệp nào mà không sử dụng
các polyme ưa nước. Tuy nhiên cho tới nay người ta vẫn chưa chú ý
nhiều tới giá trị tương đối hay tác dụng của các vật liệu polyme ưa
nước như là một nhóm thống nhất. Trước đây, chúng được phân loại
thành các phần riêng biệt, thường là dựa trên tính chất hóa học, nguồn
gốc hoặc ứng dụng.
Chúng tôi biên tập cuốn sách “polyme ưa nước” để cung c
ấp
những thông tin ngắn gọn nhưng có căn cứ chính xác về các loại
polyme ưa nước tự nhiên và tổng hợp được biến tính cũng như các
loại gôm có trên thị trường. Nội dung cuốn sách nhấn mạnh vào ứng
dụng, nó không giới hạn ở các thuộc tính vật lý và tổng hợp. Nó là
cuốn sách cho bất cứ ai muốn làm đặc một dung dịch nước, ứng dụng
màng tan trong nước, các hạt huyền phù hoặ
c giữ ẩm. Cuốn sách được
thiết kế để cung cấp cho những ai quan tâm thông tin đầy đủ để đánh

giá các thuộc tính của các loại polyme ưa nước khác nhau theo nhu
cầu của riêng họ, và giúp họ thảo luận các vấn đề với người cung cấp
về thuộc tính của các vật liệu này.
Dưới đây liệt kê một số ứng dụng của polyme ưa nước quyết định
công nghệ và bi
ến ý tưởng thành hiện thực.
Keo dán: hợp chất dính có thể hoạt hoá ẩm, chất làm đặc dung
dịch.
Sản xuất rượu bia: chất làm trong.
Gốm: vật liệu gắn kết sét, công thức men.
Mỹ phẩm: keo sịt tóc, dưỡng da, công thức thuốc mỡ.
Chất tẩy rửa: tác nhân chống lắng cặn, chất cấu tạo.
Thuốc nổ: chất gắn kết.
Phân bón: chất gắn kết, tác nhân tạ
o hạt.
Thực phẩm: chất làm đặc, chất ổn định, chất giữ ẩm, tác nhân tạo
nhũ.
Thủy tinh: chất gắn kết cho sợi thủy tinh.
Lớp phủ latex: chất làm đặc, tác nhân phân tán màu.
Da: keo dán, làm khô da.
Luyện kim: chất gắn kết để xử lý magie oxit cho thép điện.
Chế biến quặng: chất keo tụ để sa lắng quặng.
Giấy: chất liên kết lớp phủ, chất keo tụ sét, vật liệu hồ bề mặt.
Khai thác dầu: tác nhân mất nước, phụ gia dịch khoan.
Dược phẩm: Chất làm đặc, tác nhân phân tán.
Chất dẻo: vật liệu keo bảo vệ cho quá trình trùng hợp nhũ tương.
Cao su: tác nhân nhả cho các sản phẩm cao su.
Dệt: tác nhân hồ sợi.
Nông nghiệp: cải tạo đất, hấp thu và nhả chậm dinh dưỡng, tăng
kết cấu đất.

Ngoài ra, polyme ưa nước còn được sử dụng trong các hoá chất
nông nghiệp, vật liệu xây dựng, xi măng, nhựa đường, chất tạo nhũ, in
lito, chất bôi trơn, bao gói, sơn, phun ả
nh, vệ sinh và nhiều hoá chất
đặc biệt khác.

Phần I
CÁC
POLYME ƯA NƯỚC TỔNG HỢP

Chương 1
POLY(ACRYLIC AXIT) VÀ DẪN XUẤT

1.1. Giới thiệu
Polyacrylic và dẫn xuất có nhiều tính chất vật lý và hóa học làm cho
chúng có nhiều ứng dụng. Sự khác nhau về tính ưa nước, độ cứng, độ
bền, độ bám dính và khả năng tạo phức là cơ sở cho những ứng dụng
rộng rãi. Chương này giới thiệu polyacrylic, polymetacrylic, muối của
chúng và các copolyme của acrylic và metacrylic axit với các comonome
kị nước hay ưa nước.
Các copolyme này, sau phản ứng trung hòa hay các phản ứng khác,
là các vậ
t liệu cơ bản cho hóa học và nhiều ứng dụng bổ sung. Ngoài
copolyme này là các copolyme ưa dung môi mà các tính chất của nó

được biến đổi một cách có mục đích nhờ bổ sung các monome acrylic
tan trong nước. Trong trường hợp đó, sự thay đổi tính chất thu được là
cần thiết và có ích nhưng tính tan trong nước không đạt được, cho dù
những thay đổi về tính nhạy nước là có thể.
Đi từ etylen, thành etylen oxit sau đó cộng hợp HCN thành etylen
xyanohydrin, thủy phân và đề hydrat hóa thu được axit acrylic. Đồ
ng
thời, hydroxyanua có thể cộng hợp với axetylen để tạo thành
acrylonitrin, sau đó thủy phân thành axit acrylic.
Axit metacrylic có thể được tổng hợp từ propylen, thành isopropyl
ancol và axeton. Cộng hợp HCN thành axeton xyanohydrin, sau đó thủy
phân và đề hydrat hóa thu được axit metacrylic.
Muối có thể được tổng hợp từ các homopolyme tan trong nước của
axit acrylic hay metacrylic bằng cách trung hòa trực tiếp với một bazơ
phù hợp như natri hay amoni hydroxit. Muối của axit polyacrylic cũng
được tổng hợp nhờ thủy phân kiềm polyme của este acrylic hay
acrylonitrin, tuy nhiên muối của polymetacrylic axit không thể tổng hợp
theo cách này, do polyme metacrylic không bị xà phòng hóa.
Polyacrylic và polymetacrylic axit cũng như muối của chúng có đặc
tính ion và điều này làm giảm độ tan khi có mặt chất điện ly hòa tan.
Nguyễn Văn Khôi
2
1.2. Tính chất vật lý
Các polyme rắn thu được từ axit acrylic và metacrylic và các muối
của chúng là các vật liệu cứng, giòn với độ trong tuyệt vời. Độ cứng
Tukon 40-50 thường thấy đối với màng của các polyme đó so với 22 của
Plexiglas. Các tính chất của polyme rắn có thể dễ dàng biến đổi nhờ bổ
sung các monome khác làm giảm độ cứng Tukon tới giá trị nhỏ hơn 5.
Các monome biến đổi đó có thể bao gồm: metyl acrylat, etyl acrylat,
metyl metacrylat, các este acrylat cao hơn, styren, vinyl axetat và metyl

vinyl ete. Đặc trưng cấu trúc của polyme acrylic được chỉ ra ở đây.
COOR’
CH
2
CR
CH
2
CR
COOR’

Trong đó R- là H hoặc -CH
3
và R’ là H, -CH
3
, -C
2
H
5
, Na, K, NH
4
.
Các polyme đó có mức độ hút ẩm khác nhau và nhiều loại là nhựa lỏng,
phụ thuộc tỷ lệ các nhóm ưa nước có mặt trong phân tử.
Trong phần thảo luận sau đây, các tính chất dung dịch của
poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) sẽ được xem xét. Với các
copolyme chứa thành phần axit, cần nhớ rằng những thay đổi tính chất
được quyết định bởi bản chất ionic của các chất đa điện ly. Thường thì
tính chất c
ủa dung dịch bị làm phức tạp hơn do đưa vào nửa kị nước
trong phân tử polyme.

Xem thêm  TOP 5 ứng dụng diệt virus cho điện thoại Android tốt nhất

Polyme của acrylic axit (CH
2
= CHOOH) và methacrylic axit [CH
2
=
C (CH
3
COOH] tan trong các dung môi phân cực như metanol, etanol,
dioxan, etylen glycol, β–methoxyetanol và dimetyl focmandehyt nhưng
không tan trong các dung môi như hydrocacbon no (hexan, decan),
hydrocacbon thơm (benzen; toluen) và các dung môi không cực khác.
Kim loại hóa trị 1 và muối amoni của các polyme này thường tan trong
nước.
Các số liệu thí nghiệm được giải thích thoả đáng nếu giả thiết rằng
dung dịch nước của polyaxit chứa polyme có mức độ ion hóa rất cao,
hình dạng cuộn chặt với độ nhớt dung dịch thấp. Cuộn polyme có thể
tăng và quá trình ion hóa giảm nếu polyme ở trong dung dị
ch axit
clohydric loãng. Tăng mức độ ion hóa của polyme nhờ trung hòa bằng
một bazơ như NaOH sẽ làm tăng dần độ nhớt.
1.2.1. Tính chất nhiệt
Khi poly(metacrylic axit) được gia nhiệt đến 200

C trong chân không,
có 2 phản ứng riêng rẽ diễn ra. Một phản ứng là khử trùng hợp, giải
Chương 1. Poly(Acrylic axit) và dẫn xuất
3
phóng lượng nhỏ nước để tạo thành anhydropoly(axit metacrylic).
Anhydropoly(axit metacrylic) bao gồm chủ yếu là vòng 6 như vòng được
tạo thành trong quá trình trùng hợp anhydrit metacrylic. Tuy nhiên,

polyme được tạo thành khi gia nhiệt poly(metacrylic axit) không giống
như polyme được tạo thành nhờ trùng hợp anhydrit, chứa đủ số liên kết
ngang để không bị hòa tan. Liên kết ngang được tạo thành khi gia nhiệt
không bị bẻ gãy khi xử lý kéo dài trong nước nhưng bị phá huỷ bởi kiềm.
Gia nhiệt poly(metacrylic axit) khoảng 350

C làm phân huỷ nhanh thành
cacbonic và các hydrocacbon bay hơi. Sự phân huỷ của poly(acrylic axit)
khi gia nhiệt tương tự như sự phân huỷ của poly(metacrylic axit) chỉ
khác là không tạo thành monome. Khi poly(acrylic axit) được gia nhiệt
trong khí quyển nitơ với tốc độ 10

C/phút, quá trình tạo anhydrit bắt đầu
Ở 250-260

C và polyme trở nên không tan. Tiếp tục gia nhiệt thì
anhydrit sẽ phân huỷ. ở khoảng 400

C, quá trình phân huỷ này diễn ra
nhanh.
Ảnh hưởng chủ yếu của bức xạ năng lượng cao (tia X và tia γ) tới
dung dịch loãng của axit acrylic và metacrylic cũng như dung dịch đặc
chứa muối của chúng là cắt mạch.
Poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) là chất rắn giòn trong suốt
không đúc được. Poly(metacrylic axit) tan trong monome, tạo thành các
tấm cán trong suốt nếu nhiệt toả ra trong quá trình trùng hợp được kiểm
soát nhưng poly(acrylic axit) không tan trong monome thì không tạo tấm
cán. Nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh đối v
ới poly(acrylic axit) là 106

C
dựa trên phép đo đại lượng trễ và nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh của
poly(metacrylic axit) là khoảng 130

C trên cơ sở phổ cộng hưởng từ hạt
nhân.
1.2.2. Độ tan
Khi poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) được làm khô trong
điều kiện đủ êm dịu để tránh tạo lưới (như làm khô bằng đông đặc) các
polyme này tan nhiều trong nước thậm chí khi khối lượng phân tử của
chúng tới 1 triệu hoặc lớn hơn. Tuy nhiên, nếu polyme khô cứng, đặc
biệt là ở nhiệt độ cao, độ tan của chúng giảm mạnh.
Khi tiếp xúc với không khí ẩ
m, poly(acrylic axit) và poly(metacrylic
axit) hấp thụ ẩm nhanh chóng. Mẫu poly(metacrylic axit) hấp thụ tới 8%
nước khi tiếp xúc với khí quyển trong 10 phút.
Bảng 1.1 trình bày kết quả kiểm tra độ tan của polyacrylic và
polymetacrylic axit trong một số dung môi. Trong các thí nghiệm này
polyme được coi là tan nếu 0,1-0,2g hòa tan trong 10ml dung môi ở
25

C.
Nguyễn Văn Khôi
4
Bảng 1.1. Độ tan của poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) ở 25

C
Độ tan Dung môi
Acrylic axit Metacrylic axit
Nước Tan Tan

Dioxan Tan Tan
Dimetylfocmandehyt Tan Tan
Etanol Tan Tan
Metanol Tan Tan
2-propanol Tan Không tan
Axeton Không tan Không tan
Propylen cacbonat Không tan Không tan
Etylen cacbonat Không tan Không tan
Etyl ete Không tan Không tan
Benzen Không tan Không tan
Xyclohexan Không tan Không tan
1.2.3. Nhiệt độ kết tủa
Độ tan của các polyme axit acrylic và axit metacrylic thay đổi rất
phức tạp tùy thuộc vào nhiệt độ, nồng độ và mức độ trung hòa. Những
ảnh hưởng này có thể coi như thông số nhiệt độ dung dịch tới hạn hay
nhiệt độ kết tủa Tp, có nghĩa là nhiệt độ mà tại đó dung dịch polyme trở
nên đục hay mất độ đục khi nhiệt độ tăng hoặc giảm. Độ
tan của
poly(acrylic axit) giảm khi nhiệt độ giảm, nhưng quá trình kết tủa thường
không xảy ra khi làm lạnh dung dịch trừ khi nồng độ và khối lượng phân
tử rất cao hay có mặt muối và axit vô cơ. Mặt khác, poly(metacrylic axit)
sẽ ít tan hơn khi nhiệt độ tăng. Dung dịch nước của poly(metacrylic axit)
chứa 3-6% polyaxit sẽ vẩn đục khi nhiệt độ tăng và dung dịch chứa 7%
poly(metacrylic axit) hay lớn hơn với khối lượng phân tử tối thi
ểu là
600.000 là gel trong suốt ở nhiệt độ phòng nhưng sẽ vẩn đục ở nhiệt độ
cao hơn.
Trong dioxan, độ tan của cả poly(acrylic axit) và poly(metacrylic
axit) đều giảm khi tăng nhiệt độ. Sự giảm này không đáng kể ở các hợp
chất tạo liên kết hydro.

Các phụ gia làm giảm độ tan (như axit clohydric trong dung dịch
polyacrylic axit) làm tăng nhiệt độ hòa tan tới hạn trên và làm giảm nhiệt
độ tới hạn dưới. Ngược l
ại, các phụ gia làm tăng độ tan thì cũng làm tăng
nhiệt độ hòa tan tới hạn dưới và giảm nhiệt độ tới hạn trên.
Chương 1. Poly(Acrylic axit) và dẫn xuất
5
Độ tan của poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) phụ thuộc mức
độ trung hòa và thay đổi rất nhiều theo mức độ trung hòa đối với cả hai
polyaxit. Dung dịch poly(acrylic axit) trong HCl 0,01N chứa khoảng 0,5-
1% polyme bị vẩn đục trong NaCl 0,4N nếu polyme được trung hòa
20%, NaCl 0,9N là cần thiết để tạo kết tủa với mức độ trung hòa 40%,
NaCl 1,55N là cần thiết để tạo kết tủa poly(acrylic axit). Mặt khác, độ
tan của poly(metacrylic axit) giảm theo mức độ trung hòa cho đến khi
polyaxit được trung hòa khoảng 59% và sau đó l
ại tăng khi mức độ trung
hòa cao hơn. Khi poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) không được
trung hòa, độ tan của chúng trong nước giảm.
Bản chất của cấu trúc polyme ảnh hưởng tới độ tan của polyme. Tăng
mức độ đồng đều lập thể làm giảm độ tan của polyacrylic và
polymetacrylic axit và tăng khối lượng phân tử làm tăng nhiệt độ kết tủa
trên và giảm nhiệt độ kết tủa dưới. Dung dịch của poly(acrylic axit) khi
được trung hòa 1/3 và hòa tan (1,5%) trong dung dị
ch NaCl 1,245N sẽ có
nhiệt độ dung dịch tới hạn là 31

C khi khối lượng phân tử là 800.000 và
là 26

C khi khối lượng phân tử là 134.000.

1.2.4. Khối lượng phân tử
Giá trị của các tính chất cơ lý của polyme tăng khi tăng khối lượng
phân tử. Tuy nhiên có một số khối lượng phân tử tới hạn, thường từ
100.000 đến 200.000 cho các polyme vô định hình, tăng giá trị rất nhỏ
theo đường tiệm cận. Ví dụ như nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh của
polyme thường có mối quan hệ sau:
T
g
= T
gi
– k / M
n
(1)
Trong đó T
g
là nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh ở khối lượng phân tử tới
hạn và M
n
là khối lượng phân tử trung bình. Giá trị k của polyme acrylic
khoảng 2×10
5
.
Rõ ràng là việc xác định các tính chất như tính không đẳng điện,
lưỡng chiết dòng chảy và khối lượng phân tử bị ảnh hưởng bởi môi
trường ion bao quanh trong ở đó các tính toán được đưa ra. Khối lượng
phân tử được xác định bằng kĩ thuật tán xạ ánh sáng trong dung dịch axit
clohydric và sự phù hợp giữa các giá trị thu được bằng phép đo độ nhớt.
Các tác giả khác đã rút ra các phương trình khối lượng phân tử c
ủa
polyaxit nhờ phân tích độ nhớt trong môi trường dung môi khác nhau tạo

ra để loại bỏ ảnh hưởng của quá trình ion hóa các chất đa điện ly. Bảng
1.2 liệt kê các polyme, dung môi, giá trị k và α dùng để tính khối lượng
phân tử theo công thức: độ nhớt thực = k. M
α
, trong đó M là khối lượng
phân tử và độ nhớt thực có đơn vị là dexilit/g.
Nguyễn Văn Khôi
6
Bảng 1.2. Dữ liệu để xác định khối lượng phân tử
Polyme Dung môi k
α
Nhiệt độ
(

C)
Polyacrylic axit Dioxan 85.10
-5
0,5 30
Polymetacrylic axit
dung dịch NaNO
3

2M
49,4.10
-5
0,65 25
Polymetacrylic axit
dung dịch HCl
0,002M
66.10

-4
0,5 30
Polymetacrylic axit metanol 2,42.10
-3
0,51 26
Tg là nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh ở khối lượng phân tử không xác
định và M
n
là khối lượng phân tử trung bình. Giá trị k đối với poly(metyl
metacrylic) là khoảng 2×10
5
.
1.2.5. Độ nhớt của dung dịch loãng
Khi poly(acrylic axit) hay poly(metacrylic axit) được hòa tan trong
dioxan, môi trường mà axit không bị ion hóa, độ nhớt đặc trưng giảm
tuyến tính theo nồng độ và trong khoảng nồng độ từ 0 đến 0,5% (tùy
thuộc khối lượng phân tử), theo phương trình Huggin:
η
sp
/c = [η] + k’c[η]2
(2)
trong đó [η] là độ nhớt thực, C là nồng độ tính bằng gam trên một
đơn vị thể tích dung dịch và k’ là hằng số Huggin. Ở 30

C, k’ của
poly(acrylic axit) trong dioxan là 0,25-0,30.
Giá trị k’ của poly(metacrylic axit) trong dioxan thường không có
sẵn, k’ của poly(metacrylic axit) trong metanol ở 26

C là 0,37-0,45. Các
giá trị k’ này thường nằm trong khoảng của các polyme vinyl mềm dẻo.
Độ nhớt thực [η] là phép đo thể tích bị chiếm bởi một phân tử polyme
được tách ra trong một dung môi nhất định. Độ nhớt thực của các chất đa
điện ly trong môi trường không ion hóa có thể tỷ lệ với khối lượng phân
tử theo phương trình tỷ lệ giữa độ nhớt thực của polyme trung tính với
khối lượ
ng phân tử của chúng:
[η] = KM
α
(3)
trong đó k và α là hằng số phụ thuộc polyme, dung môi, nhiệt độ và
M là khối lượng phân tử. Nếu polyme không phải đơn phân tán thì M là
khối lượng phân tử trung bình nhớt, khá gần với khối lượng phân tử của
polyme và các hợp phần mà phân bố khối lượng phân tử của chúng hẹp
một cách hợp lý. Đối với poly(acrylic axit) trong dioxan ở 30

C, k là
8,5.10
-4
và α là 0,50 khi độ nhớt thực biểu diễn theo dl/g.
Chương 1. Poly(Acrylic axit) và dẫn xuất
7
Nếu độ nhớt được đo trong nước, tức là một dung môi ion hóa thay
cho dioxan, thì sự giảm độ nhớt đặc trưng của polyacrylic axit tăng theo
độ pha loãng thay vì giảm, và đôi khi phụ thuộc vào khối lượng phân tử
và các yếu tố khác, đi qua một cực đại và giảm ở nồng độ rất thấp. Sự
giảm độ nhớt đặc trưng tăng theo độ pha loãng, tức là hiệu ứng đa
điện
ly, có thể giải thích như sau: Trong dung dịch có nồng độ trung bình

(khoảng 1% tùy thuộc khối lượng phân tử), mỗi phân tử polyme được
bao quanh bởi các phân tử polyme khác và môi trường (bao gồm các
mảnh polyme, dung môi và ion hydro) ở cùng phía bên trong và bên ngoài
phân tử. Tuy nhiên, khi dung dịch bị pha loãng, các phân tử trở nên bị chia
tách nhau bởi sự mở rộng của nước. Do lực tĩnh điện giữ các ion hydro gần
chuỗi polyme, nồng độ ion hydro trong phân tử vẫn cao thậm chí nồng
độ
của chúng bằng 0 trong nước. Do đó, nước đi vào phân tử và chúng mở rộng
đến khi lực thẩm thấu cân bằng với lực co đàn hồi của phân tử. Sự mở rộng
phân tử này được phản ảnh bởi sự tăng tỷ số η
sp
/C theo độ pha loãng. Sự mở
rộng này có thể loại bỏ nhờ bổ sung các muối trung tính hay axit vô cơ có xu
hướng cân bằng môi trường thẩm thấu bên trong và bên ngoài phân tử
polyme.
Khi dung dịch polyaxit được trung hòa, các phân tử mở rộng. Nhờ đó,
dung dịch muối natri và kali có độ nhớt cao hơn nhiều so với dung dịch
axit không trung hòa. Trong quá trình trung hòa, sự giảm độ nhớt đặc
trưng tăng nhanh trong khoảng trung hòa 20 và 50%, đạt giá trị cực đại ở
khoảng 70% và sau kho
ảng 80% bắt đầu giảm chậm do tăng hàm lượng
chất điện ly trong dung dịch. Khi hiệu ứng đa điện ly được loại bỏ nhờ
bổ sung các chất điện ly khối lượng phân tử thấp, đồ thị biểu diễn η
sp
/C
theo C tuyến tính từ nồng độ thấp tới khoảng 0,5% và có thể được sử
dụng để ngoại suy η
sp
/C tới độ pha loãng không xác định. Giá trị k’ bằng
0,35-0,40 đã được xác định đối với poly(acrylic axit) không trung hòa

trong dung dịch chứa NaCl 0,5N và giá trị này là 0,4 với poly(acrylic
axit) được trung hòa 85% hòa tan trong NaNO
3
2N. Khi nồng độ muối
bổ sung tăng, các phân tử co lại và độ nhớt thực giảm. Sự giảm này rõ rệt
nhất ở nồng độ muối thấp.
Mối quan hệ giữa độ nhớt thực và khối lượng phân tử trung bình khối
được thiết lập đối với poly(metacrylic axit). Hai phương trình đã được sử
dụng với mức độ giới hạn. Phương trình thứ nhất là:
[η] = 6,6 x 10
-5
M
1/2
(4)
trong đó [η] tính theo dl/g được xác định trong axit clohydric 0,002N
ở 30

C. Phương trình này dựa trên khối lượng phân tử của este metyl
được tổng hợp từ polyaxit nhờ phản ứng với diazometan. Phương trình
thứ hai là:
Nguyễn Văn Khôi
8
[η] = 8,1 x 10
-5
M
0,76
(5)
Độ nhớt được sử dụng trong phương trình 5 được xác định với
polyaxit được trung hòa hoàn toàn hòa tan trong dung dịch NaNO
3

2N ở
25

C. Phương

trình (5) dựa trên giả thiết mối liên hệ giữa độ nhớt của
polyaxit trong NaNO
3
2N và độ nhớt của poly(este metyl) tương ứng
trong benzen. Khối lượng phân tử tính toán theo phương trình (5) phù
hợp với khối lượng phân tử trung bình khối đo được bằng tán xạ ánh
sáng với hai mẫu poly(metacrylic axit), một mẫu có khối lượng phân tử
90.000 và một mẫu là 43.000.
Độ nhớt của dung dịch poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) phụ
thuộc quá trình trượt. Sự phụ thuộc trượt này thậm chí rõ ràng trong các
dung dịch loãng khi khối lượng phân tử cao và khi polyme trung hòa một
phần hay toàn bộ
.
1.2.6. Độ nhớt trong dung dịch đặc
Độ nhớt dung dịch đặc của poly(acrylic axit) (3% hoặc lớn hơn) tăng
nhanh khi tăng nồng độ. Khi được đo ở tốc độ trượt thấp, độ nhớt tăng
logarit theo nồng độ và logarit theo tỷ lệ nghịch của nhiệt độ tuyệt đối
như thường thấy với các polyme trung tính. Độ nhớt dung dịch đặc của
poly(acrylic axit) cũng tăng theo mứ
c độ trung hòa nhưng sự tăng này ít
hơn.
Dung dịch poly(acrylic axit) là sol gel thuận nghịch, có nghĩa là
độ nhớt giảm khi trượt liên tục. Tính chất sol gel thuận nghịch này
đặc biệt rõ khi polyme được trung hòa một phần. Mặt khác, dung
dịch poly(metacrylic axit) đóng vai trò sol gel thuận nghịch âm, một

hiện tượng hiếm thấy trong các polyme. Ví dụ, độ nhớt của dung
dịch poly(metacrylic axit) 5% (khối lượng phân tử 860.000) tăng từ 5
tới 1750 poise khi dung dịch polyme trượt với tốc
độ 110/giây trong 1
phút.
1.2.7. Các tính chất khác
Poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) được sử dụng rộng rãi
trong nghiên cứu khoa học tính chất đa điện ly. Trong quá trình nghiên
cứu, các tính chất sau đây phải được xác định: áp suất thẩm thấu, tán xạ
ánh sáng, độ dẫn điện trong trường cao và trường bình thường, dưới áp
suất cao, sa lắng, độ linh động và sự di chuyển, khả năng khuếch tán,
hoạt tính bề mặt, tính chất của màng bề mặt, lưỡ
ng chiết dòng, khuếch
tán nhiệt và hằng số điện môi tần số cao.
Chương 1. Poly(Acrylic axit) và dẫn xuất
9
1.3. Tính chất hóa học
So sánh độ mạnh axit của poly(acrylic axit) với các copolyme khác
nhau của acrylic axit và acrylamit thấy rằng độ mạnh axit của copolyme
khối giống như độ mạnh của các homopolyme mạch thẳng của axit
acrylic. Ngược lại, copolyme ngẫu nhiên cho độ mạnh axit lớn hơn và
các copolyme ghép, nhánh cho độ mạnh nhỏ hơn homopolyme mạch
thẳng.
1.3.1. Chuẩn độ và lực axit
Các polyme acrylic và metacrylic là các axit yếu so với các monome
của chúng và đường cong chuẩn độ tăng chậm h
ơn khi tăng mức độ
trung hòa. Hình dạng đường cong chuẩn độ có 2 kết quả trung gian. Thứ
nhất, các polyaxit này là các đệm trong khoảng pH 4-6,4 và thứ hai là
các polyaxit này rất khó chuẩn độ chính xác khi chỉ hòa tan trong nước.

Tuy nhiên, nếu tiến hành chuẩn độ trong dung dịch muối trung tính 0,01-
1N thì điểm cuối rất rõ và chuẩn được chính xác.
Trong quá trình chuẩn độ poly(acrylic axit) pH gần thời điểm trung
hòa 50% không đạt tới giá trị cân bằng ngay lập tức mà cần có thời gian –
thườ
ng là khoảng 1 giờ nếu khối lượng phân tử cao- để không đổi. Sự trễ
này không xảy ra khi mức độ trung hòa cao và do đó không ảnh hưởng
tới điểm cuối chuẩn độ nhưng có thể gây sai số khi pH tại điểm trung hòa
một nửa được sử dụng để xác định pK.
Khi pK biểu kiến của polyaxit được tính toán từ phương trình thường
được sử dụng để tính pK biểu kiến c
ủa monoaxit
pH = pK

’ – log[(1-α)/α] (6)
trong đó pK’ là pK biểu kiến và α là phần axit được trung hòa, giá trị
pK’ tăng theo mức độ trung hòa. Sự giảm lực axit khi tăng mức độ trung
hòa xảy ra do mỗi nhóm cacboxyl ion hóa làm giảm xu hướng ion hóa
của các nhóm bên cạnh. Thực nghiệm chỉ ra rằng chuẩn độ các polyaxit
có thể được mô tả trong khoảng trung hòa 30 đến 70% và đôi khi trong
khoảng rộng hơn bởi phương trình biến đổi:
pH = pK

’ – nlog[(1-α)/α] (7)
trong đó pK

‘ và n là hằng số thực nghiệm. pK

‘ có thể xem như là
pK’ trung bình của nhóm cacboxyl trong polyme và n là thông số tỷ lệ

Xem thêm  TOP ứng dụng ghi âm cuộc gọi trên Android cực kỳ "thần thánh"

với mức độ mở rộng của mạch polyme. Đối với các monoaxit n bằng
đơn vị, đối với poly(acrylic axit) và poly(metacrylic axit) được chuẩn độ
bằng NaOH trong nước, n gần bằng 2. Trong môi trường ion hóa không
HCCHNHHCC = OHCCH-2butyrolaxeton 2 – pyrolidonHCCHCHHC = HCC = OHCCHN-Vinylpyrolidonxóc t ¸ cCHC-HCC = OHCCHPVP – h oHà nội – 2007N guyễn Văn KhôiPOLYME A NHO H C V NG D NGPOLYME ƯA NƯớCHOá HọC V ứNG DụNGMỤC LỤCTrangChương 1. POLY ( ACRYLIC AXIT ) VÀ DẪN XUẤT 11.1. Giới thiệu … …. 11.2. Tính chất vật lý 21.2.1. Tính chất nhiệt 21.2.2. Độ tan 31.2.3. Nhiệt độ kết tủa 41.2.4. Khối lượng phân tử 51.2.5. Độ nhớt của dung dịch loãng 61.2.6. Độ nhớt trong dung dịch đặc 81.2.7. Các đặc thù khác 81.3. Tính chất hóa học … 91.3.1. Chuẩn độ và lực axit 91.3.2. Khả năng link cation 111.3.3. Lực axit của copolyme 111.3.4. Este hóa 121.3.5. Tạo phức 131.3.6. Biến tính những polyme acrylic 141.4. Sản xuất và gia công 141.4.1. Trùng hợp dung dịch 151.4.2. Trùng hợp trong thiên nhiên và môi trường không nước 151.4.3. Đồng trùng hợp 151.4.4. Trùng hợp acryloyl và metacryloyl clorua 171.4.5. Trùng hợp những anhydrit acrylic và metacrylic 171.5. Ứng dụng 181.5.1. Chất làm đặc 191.5.2. Điều hòa đất và cây cối 201.5.3. Tác nhân phân tán 231.5.4. Chất keo tụ 251.5.5. Chất kết dính 261.5.6. Lớp phủ 261.5.7. Hồ da 271.5.8. Nhựa trao đổi ion 27T ÀI LIỆU THAM KHẢO 28N guyễn Văn KhôiiiChương 2. POLYACRYLAMIT 312.1. Tính chất vật lý của polyme acrylamit 312.1.1. Polyme rắn 312.1.2. Polyme trong dung dịch 322.1.3. Tính chất chảy nhớt 332.1.4. Độ tan, độ nhớt dung dịch 342.2. Tính chất hóa học 372.2.1. Thủy phân 402.2.2. Phản ứng Mannich 412.2.3. Sunfometyl hóa 412.2.4. Hình thành nhóm metylol 422.2.5. Phản ứng với những andehit 422.2.6. Chuyển hóa amin 432.2.7. Thoái biến Hoffman 432.2.8. Phản ứng với clo 432.3. Sản xuất và gia công 432.3.1. Quá trình trùng hợp dung dịch 452.3.2. Quá trình trùng hợp trên dây truyền động 462.3.3. Quy trình sấy hạt 462.3.4. Trùng hợp nhũ tương ngược 472.3.5. Trùng hợp vi nhũ 482.4. Ứng dụng 482.4.1. Ứng dụng trong công nghiệp mỏ 482.4.2. Công nghiệp giấy 522.4.3. Ứng dụng trong tái tạo đất 532.4.4. Các ứng dụng khác của polyacrylamit 54T ÀI LIỆU THAM KHẢO 56C hương 3. POLYETYLEN OXIT 593.1. Tính chất vật lý 603.1.1. Độ tan 613.1.2. KLPT và phân bổ KLPT 673.1.3. Tính chất dung dịch 693.1.4. Độ nhớt của dung dịch loãng 70M ục lụciii3. 1.5. Độ nhớt của những dung dịch có nồng độ cao hơn 703.1.6. Các đặc thù nhựa 723.1.7. Tính kết tinh 733.1.8. Tỷ trọng nhựa 743.1.9. Tính dẻo nhiệt 743.1.10. Sự hút ẩm 773.1.11. Tính chất kéo 783.2. Tính chất hóa học 823.2.1. Khả năng trùng hợp 823.2.2. Phản ứng ở nhóm chức 853.2.3. Liên kết những phức 863.2.4. Quá trình tự oxi hóa 873.3. Ứng dụng 873.3.1. Polyme KLPT thấp 873.3.1.1. Dược phẩm 873.3.1.2. Mỹ phẩm 903.3.1.3. Cao su 913.3.1.4. Dệt 913.3.1.5. Các ứng dụng tổng hợp 923.3.2. Các polyme KLPT cao 923.3.2.1. Hồ sợi 923.3.2.2. Màng bao gói tan trong nước 933.3.2.3. Chất đông tụ và keo tụ 953.3.2.4. Keo dán 963.3.2.5. Chất không thay đổi bọt bia 963.3.2.6. Giảm sự lôi kéo của thuỷ động lực 963.3.2.7. Latex và sơn latex 973.3.2.8. Gốm và thuỷ tinh 993.3.3. Các ứng dụng khác 99T ÀI LIỆU THAM KHẢO 104C hương 4. POLYVINYL ANCOL 1074.1. Tính chất vật lý của polyvinyl ancol 1084.1.1. Khả năng tan trong nước 1094.1.2. Tạo màng 1124.1.3. Khả năng chịu dầu và dung môi 114N guyễn Văn Khôiiv4. 1.4. Tính chất dính keo dán 1154.1.5. Khả năng chống thấm khí 1154.2. Tính chất hóa học 1164.2.1. Phản ứng este hóa 1164.2.2. Phản ứng ete hóa … … … … … … … … … … … … … … … … 1184.2.4. Các phản ứng hỗn tạp 1194.2.5. Sự phân hủy 1214.2.6. Sự tạo thành link ngang 1214.2.7. Ảnh hưởng của chiếu xạ 1214.3. Sản xuất và gia công 1224.4. Trộn hợp và biến tính polyvinyl ancol 1244.4.1. Chất dẻo hóa 1254.4.2. Chất độn 1254.4.3. Tác nhân làm tăng năng lực chịu nước 1264.4.4. Tác nhân kết tủa và tạo gel 1274.4.5. Tác nhân tạo màu và thuốc nhuộm 1274.4.6. Tác nhân làm ướt 1284.4.7. Tác nhân khử bọt 1284.5. Ứng dụng của polyvinyl ancol 1284.5.1. Keo dán 1284.5.2. Chất kết dính 1294.5.3. Hồ và phủ giấy 1304.5.4. Hồ sợi và triển khai xong 1314.5.5. Tác nhân tạo nhũ 1324.5.6. Màng polyvinyl ancol 1334.5.7. Gốm 1334.5.8. Các loại sản phẩm đúc 1344.5.9. Lớp phủ bảo vệ 1344.5.10. Mỹ phẩm 1344.5.11. Các màn giấy nến 1354.5.12. Hóa chất trung gian 1354.5.13. Tôi thép 135T ÀI LIỆU THAM KHẢO 136M ục lụcChương 5. POLYVINYLPYRROLIDON 1395.1. Tính chất vật lý của PVP 1395.1.1. Tính chất màng 1405.1.2. Dung dịch nước 1415.1.3. Độ tan 1435.1.4. Tính tương hợp 1445.1.5. Tính đồng ý sinh lý 1455.2. Tính chất hoá học 1465.2.1. Ảnh hưởng của nhiệt 1465.2.2. Khả năng tạo phức 1465.2.2.1. Đẳng nhiệt hấp phụ 1465.2.2.2. Các phức chứa iot 1475.2.2.3. Các phenolic 1485.2.3.4. Thuốc nhuộm 1485.2.2.5. Chất hoạt động giải trí mặt phẳng anionic 1495.2.2.6. Các phức polyme / polyme 1495.2.3. Hydrogel PVP 1505.2.4. Dung dịch nước của PVP 1525.3. Sản xuất PVP 1525.4. Ứng dụng 1535.4.1. Dược phẩm 1535.4.2. Mỹ phẩm 1555.4.3. Dệt may 1575.4.4. Đồ uống 1585.4.5. Chất tẩy rửa – xà phòng 1605.4.6. Giấy 1625.4.7. Chụp ảnh – bản in đá 1625.4.8. Chất màu và chất phân tán màu 1635.4.9. Các ứng dụng khác 1635.5. Các giải pháp nghiên cứu và phân tích và thử. 1645.6. Các yếu tố bảo vệ và sức khoẻ 164T ÀI LIỆU THAM KHẢO 166N guyễn Văn KhôiviChương 6. TINH BỘT BIẾN TÍNH 1676.1. Cấu trúc và đặc thù của tinh bột 1676.1.1. Thành phần hóa học 1686.1.2. Cấu trúc phân tử 1696.1.3. Túi hạt 1716.1.4. Các đặc trưng khi hồ hóa 1726.2. Biến tính tinh bột 1736.2.1. Biến tính qua việc nhân giống 1736.2.2. Biến tính bằng tách phân đoạn 1746.2.3. Biến tính nhờ khâu mạch 1766.3. Các loại tinh bột biến tính 1776.3.1. Tinh bột sôi loãng 1796.3.2. Tinh bột oxy hóa 1806.3.3. Dextrin hóa 1806.4. Dẫn xuất tinh bột 1826.4.1. Quá trình tạo dẫn xuất 1836.4.2. Biến tính nhờ quy trình làm bền 1846.4.3. Các nhóm chức 1846.4.4. Tinh bột photphat hóa 1856.4.5. Tinh bột nitrat 1886.4.6. Tinh bột sunfat 1906.4.7. Tinh bột xanthat hóa 1916.4.8. Tinh bột ghép 1926.4.9. Dẫn xuất tinh bột cationic 1926.4.10. Hydroxylankyl tinh bột ete 1936.4.11. Các dẫn xuất khác 1946.5. Ứng dụng 1976.5.1. Thực phẩm 1976.5.2. Công nghiệp giấy 1976.5.3. Công nghiệp dệt may 1986.5.4. Ứng dụng khác 200T ÀI LIỆU THAM KHẢO 201M ục lụcviiChương 7. DẪN XUẤT TAN CỦA XENLULOZƠ 2057.1. Tính chất vật lý 2067.1.1. Dẫn xuất ankyl và hydroxyankyl xenlulo 2067.1.2. Cacboxymethylxenlulozơ ( CMC ) 2117.1.3. Metylxenlulozơ ( MC ) 2147.1.4. Gôm xenlulozơ 2157.2. Tính chất hóa học 2157.2.1. Oxy hóa 2157.2.2. Khử trùng hợp 2157.2.3. Chuyển vị hydro của nhóm hydroxyl 2167.2.4. Khử nhóm cuối mạch 2167.2.5. Phản ứng ghép với những TT gốc tự do 2177.2.6. Phản ứng trao đổi 2177.3. Màng xenlulozơ 2177.4. Ứng dụng 2197.4.1. Alkyl và hydroxylankyl xenlulozơ 2197.4.1.1. Gốm 2207.4.1.2. Công nghiệp giấy 2207.4.1.3. Da 2217.4.1.4. Sơn 2217.4.1.5. Chất vô hiệu sơn không bắt lửa 2227.4.1.6. Sản phẩm dược 2237.4.1.7. Mỹ phẩm 2237.4.1.8. Các ứng dụng nông nghiệp 2247.4.1.9. Ứng dụng thực phẩm 2247.4.2. Cacboxymethylxenlulozơ 2257.4.2.1. Chất tẩy rửa và xà phòng 2267.4.2.2. Hồ vải 2277.4.2.3. Sản xuất sợi 2287.4.2.4. Giấy và những loại sản phẩm giấy 2307.4.2.5. Keo dán 2317.4.2.6. Nhũ tương, latex và dung dịch phân tán 2317.4.2.7. Dung dịch khoan 2327.4.2.8. Các ứng dụng khác của CMC trong công nghiệp 2327.4.3. Gôm xenlulozơ 233N guyễn Văn Khôiviii7. 4.3.1. Thực phẩm 2337.4.3.2. Dược phẩm 2347.4.3.3. Mỹ phẩm 234T ÀI LIỆU THAM KHẢO 236C hương 8. PECTIN 2418.1. Nguồn gốc, cấu trúc phân tử 2418.2. Khả năng tạo gel của pectin 2428.3. Araban và galactan 2458.4. Thu pectin 2458.5. Tổng hợp gel chứa pectin – đường – axit 246T ÀI LIỆU THAM KHẢO 248C hương 9. GÔM, CHẤT NHẦY VÀ CÁC POLYSACCARITTAN TỪ RONG BIỂN 2499.1. Aga 2499.1.1. Cấu trúc của aga 2499.1.2. Tính chất hóa lý và chất lượng của aga 2539.1.3. Ảnh hưởng của nhóm chức đến đặc thù hóa lý của aga 2549.1.3.1. Ảnh hưởng của nhóm sunfat 2549.1.3.2. Ảnh hưởng của nhóm metoxy 2559.1.3.3. Axit pyruvic 2559.1.4. Cơ chế tạo gel của aga 2559.1.5. Trọng lượng phân tử aga 2589.1.6. Phân loại aga 2589.1.7. Qui trình sản xuất aga tại Nước Ta 2599.2. Alginat 2609.2.1. Giới thiệu 2609.2.2. Tính chất hóa lý 2619.2.3. Các giải pháp tách chiết alginat 2629.2.3.1. Phương pháp điện phân 2629.2.3.2. Phương pháp hóa học 2629.2.4. Ứng dụng 2649.3. Gôm 2659.3.1. Gôm arabic 265M ục lụcix9. 3.2. Gôm Ghatti 2679.3.3. Gôm karaya 2679.3.4. Gôm me 2689.3.5. Tragacanth 2689.3.6. Gôm guar và gôm Locust 2689.3.7. Ứng dụng 2709.4. Chất nhầy 2709.5. Carageenan 2729.6. Dextran 274T ÀI LIỆU THAM KHẢO 276C hương 10. MỘT SỐ LOẠI POLYSACCARIT TAN NGUỒNGỐC ĐỘNG VẬT 28110.1. Gelatin 28110.1.1. Sản xuất 28110.1.1.1. Chuẩn bị nguyên vật liệu thô 28110.1.1.2. Đóng rắn 28310.1.1.3. Rửa 28510.1.1.4. Chiết 28510.1.1.5. Chế biến chất lỏng nhẹ 28610.1.1.6. Bay hơi hay cô đặc 28710.1.1.7. Làm khô và phân loại 28810.1.2. Tính chất vật lý 28810.1.3. Tính chất hóa học 29110.1.4. Ứng dụng 29510.2. Cazein 29710.2.1. Tách cazein 29810.2.2. Thành phần cazein thương mại 29810.2.3. Tính chất vật lí 29910.2.4. Dung dịch cazein axit 30010.2.5. Độ nhớt của những dung dịch kiềm của cazein axit 30110.2.6. Cazein polyme 30410.2.7. Gia công 30610.2.8. Ứng dụng 30610.2.8.1. Hồ dán 30610.2.8.2. Kéo sợi 308N guyễn Văn Khôi10. 2.8.3. In litô 30910.2.8.4. Chất kết dính bột màu 30910.2.8.5. Sơn nhũ 31010.2.8.6. Chất dẻo và sợi 31110.2.9. Phương phấp nghiên cứu và phân tích và thử 31210.3. Chitin 31210.3.1. Giới thiệu 31210.3.2. Một số phản ứng biến tính chitin 31310.3.2.1. Phản ứng deaxetyl hóa chitin thành chitin tan trongnước 31310.3.2.2. Phản ứng axetyl hóa 31410.3.2.3. Axyl hóa 31510.3.2.4. Phản ứng tosyl hóa 31510.3.2.5. Phản ứng ankyl hóa 31710.3.2.6. Phản ứng O-cacboxyankyl hóa 31710.3.2.7. Phản ứng N-cacboxyankyl hóa 31810.3.2.8. Phản ứng silyl hóa 31910.3.2.9. Phản ứng photphoryl hóa 32010.4. Chondroitin Sunfat 32010.5. Heparin 32310.6. Các polysaccarit nhóm máu 325T ÀI LIỆU THAM KHẢO 327GI ỚI THIỆUKhó hoàn toàn có thể kể tên một ngành công nghiệp nào mà không sử dụngcác polyme ưa nước. Tuy nhiên cho tới nay người ta vẫn chưa chú ýnhiều tới giá trị tương đối hay tính năng của những vật tư polyme ưanước như thể một nhóm thống nhất. Trước đây, chúng được phân loạithành những phần riêng không liên quan gì đến nhau, thường là dựa trên đặc thù hóa học, nguồngốc hoặc ứng dụng. Chúng tôi chỉnh sửa và biên tập cuốn sách “ polyme ưa nước ” để cung cấpnhững thông tin ngắn gọn nhưng có địa thế căn cứ đúng chuẩn về những loạipolyme ưa nước tự nhiên và tổng hợp được biến tính cũng như cácloại gôm có trên thị trường. Nội dung cuốn sách nhấn mạnh vấn đề vào ứngdụng, nó không số lượng giới hạn ở những thuộc tính vật lý và tổng hợp. Nó làcuốn sách cho bất kỳ ai muốn làm đặc một dung dịch nước, ứng dụngmàng tan trong nước, những hạt huyền phù hoặc giữ ẩm. Cuốn sách đượcthiết kế để cung ứng cho những ai chăm sóc thông tin rất đầy đủ để đánhgiá những thuộc tính của những loại polyme ưa nước khác nhau theo nhucầu của riêng họ, và giúp họ luận bàn những yếu tố với người cung cấpvề thuộc tính của những vật tư này. Dưới đây liệt kê 1 số ít ứng dụng của polyme ưa nước quyết địnhcông nghệ và biến ý tưởng sáng tạo thành hiện thực. Keo dán : hợp chất dính hoàn toàn có thể hoạt hoá ẩm, chất làm đặc dungdịch. Sản xuất rượu bia : chất làm trong. Gốm : vật tư kết nối sét, công thức men. Mỹ phẩm : keo sịt tóc, dưỡng da, công thức thuốc mỡ. Chất tẩy rửa : tác nhân chống lắng cặn, chất cấu trúc. Thuốc nổ : chất kết nối. Phân bón : chất kết nối, tác nhân tạo hạt. Thực phẩm : chất làm đặc, chất không thay đổi, chất giữ ẩm, tác nhân tạonhũ. Thủy tinh : chất kết nối cho sợi thủy tinh. Lớp phủ latex : chất làm đặc, tác nhân phân tán màu. Da : keo dán, làm khô da. Luyện kim : chất kết nối để giải quyết và xử lý magie oxit cho thép điện. Chế biến quặng : chất keo tụ để sa lắng quặng. Giấy : chất link lớp phủ, chất keo tụ sét, vật tư hồ mặt phẳng. Khai thác dầu : tác nhân mất nước, phụ gia dịch khoan. Dược phẩm : Chất làm đặc, tác nhân phân tán. Chất dẻo : vật tư keo bảo vệ cho quy trình trùng hợp nhũ tương. Cao su : tác nhân nhả cho những loại sản phẩm cao su đặc. Dệt : tác nhân hồ sợi. Nông nghiệp : tái tạo đất, hấp thu và nhả chậm dinh dưỡng, tăngkết cấu đất. Ngoài ra, polyme ưa nước còn được sử dụng trong những hoá chấtnông nghiệp, vật tư kiến thiết xây dựng, xi-măng, nhựa đường, chất tạo nhũ, inlito, chất bôi trơn, bao gói, sơn, phun ảnh, vệ sinh và nhiều hoá chấtđặc biệt khác. Phần ICÁCPOLYME ƯA NƯỚC TỔNG HỢPChương 1POLY ( ACRYLIC AXIT ) VÀ DẪN XUẤT1. 1. Giới thiệuPolyacrylic và dẫn xuất có nhiều đặc thù vật lý và hóa học làm chochúng có nhiều ứng dụng. Sự khác nhau về tính ưa nước, độ cứng, độbền, độ bám dính và năng lực tạo phức là cơ sở cho những ứng dụngrộng rãi. Chương này ra mắt polyacrylic, polymetacrylic, muối củachúng và những copolyme của acrylic và metacrylic axit với những comonomekị nước hay ưa nước. Các copolyme này, sau phản ứng trung hòa hay những phản ứng khác, là những vật tư cơ bản cho hóa học và nhiều ứng dụng bổ trợ. Ngoàicopolyme này là những copolyme ưa dung môi mà những đặc thù của nóđược đổi khác một cách có mục tiêu nhờ bổ trợ những monome acrylictan trong nước. Trong trường hợp đó, sự đổi khác đặc thù thu được làcần thiết và có ích nhưng tính tan trong nước không đạt được, cho dùnhững đổi khác về tính nhạy nước là hoàn toàn có thể. Đi từ etylen, thành etylen oxit sau đó cộng hợp HCN thành etylenxyanohydrin, thủy phân và đề hydrat hóa thu được axit acrylic. Đồngthời, hydroxyanua hoàn toàn có thể cộng hợp với axetylen để tạo thànhacrylonitrin, sau đó thủy phân thành axit acrylic. Axit metacrylic hoàn toàn có thể được tổng hợp từ propylen, thành isopropylancol và axeton. Cộng hợp HCN thành axeton xyanohydrin, sau đó thủyphân và đề hydrat hóa thu được axit metacrylic. Muối hoàn toàn có thể được tổng hợp từ những homopolyme tan trong nước củaaxit acrylic hay metacrylic bằng cách trung hòa trực tiếp với một bazơphù hợp như natri hay amoni hydroxit. Muối của axit polyacrylic cũngđược tổng hợp nhờ thủy phân kiềm polyme của este acrylic hayacrylonitrin, tuy nhiên muối của polymetacrylic axit không hề tổng hợptheo cách này, do polyme metacrylic không bị xà phòng hóa. Polyacrylic và polymetacrylic axit cũng như muối của chúng có đặctính ion và điều này làm giảm độ tan khi xuất hiện chất điện ly hòa tan. Nguyễn Văn Khôi1. 2. Tính chất vật lýCác polyme rắn thu được từ axit acrylic và metacrylic và những muốicủa chúng là những vật tư cứng, giòn với độ trong tuyệt vời. Độ cứngTukon 40-50 thường thấy so với màng của những polyme đó so với 22 củaPlexiglas. Các đặc thù của polyme rắn hoàn toàn có thể thuận tiện đổi khác nhờ bổsung những monome khác làm giảm độ cứng Tukon tới giá trị nhỏ hơn 5. Các monome đổi khác đó hoàn toàn có thể gồm có : metyl acrylat, etyl acrylat, metyl metacrylat, những este acrylat cao hơn, styren, vinyl axetat và metylvinyl ete. Đặc trưng cấu trúc của polyme acrylic được chỉ ra ở đây. COOR’CHCRCHCRCOOR ‘ Trong đó R – là H hoặc – CHvà R ’ là H, – CH, – C, Na, K, NHCác polyme đó có mức độ hút ẩm khác nhau và nhiều loại là nhựa lỏng, nhờ vào tỷ suất những nhóm ưa nước xuất hiện trong phân tử. Trong phần bàn luận sau đây, những đặc thù dung dịch củapoly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) sẽ được xem xét. Với cáccopolyme chứa thành phần axit, cần nhớ rằng những đổi khác tính chấtđược quyết định hành động bởi thực chất ionic của những chất đa điện ly. Thường thìtính chất của dung dịch bị làm phức tạp hơn do đưa vào nửa kị nướctrong phân tử polyme. Polyme của acrylic axit ( CH = CHOOH ) và methacrylic axit [ CHC ( CHCOOH ] tan trong những dung môi phân cực như metanol, etanol, dioxan, etylen glycol, β – methoxyetanol và dimetyl focmandehyt nhưngkhông tan trong những dung môi như hydrocacbon no ( hexan, decan ), hydrocacbon thơm ( benzen ; toluen ) và những dung môi không cực khác. Kim loại hóa trị 1 và muối amoni của những polyme này thường tan trongnước. Các số liệu thí nghiệm được lý giải thoả đáng nếu giả thiết rằngdung dịch nước của polyaxit chứa polyme có mức độ ion hóa rất cao, hình dạng cuộn chặt với độ nhớt dung dịch thấp. Cuộn polyme có thểtăng và quy trình ion hóa giảm nếu polyme ở trong dung dịch axitclohydric loãng. Tăng mức độ ion hóa của polyme nhờ trung hòa bằngmột bazơ như NaOH sẽ làm tăng dần độ nhớt. 1.2.1. Tính chất nhiệtKhi poly ( metacrylic axit ) được gia nhiệt đến 200C trong chân không, có 2 phản ứng riêng rẽ diễn ra. Một phản ứng là khử trùng hợp, giảiChương 1. Poly ( Acrylic axit ) và dẫn xuấtphóng lượng nhỏ nước để tạo thành anhydropoly ( axit metacrylic ). Anhydropoly ( axit metacrylic ) gồm có đa phần là vòng 6 như vòng đượctạo thành trong quy trình trùng hợp anhydrit metacrylic. Tuy nhiên, polyme được tạo thành khi gia nhiệt poly ( metacrylic axit ) không giốngnhư polyme được tạo thành nhờ trùng hợp anhydrit, chứa đủ số liên kếtngang để không bị hòa tan. Liên kết ngang được tạo thành khi gia nhiệtkhông bị bẻ gãy khi giải quyết và xử lý lê dài trong nước nhưng bị phá huỷ bởi kiềm. Gia nhiệt poly ( metacrylic axit ) khoảng chừng 350C làm phân huỷ nhanh thànhcacbonic và những hydrocacbon bay hơi. Sự phân huỷ của poly ( acrylic axit ) khi gia nhiệt tựa như như sự phân huỷ của poly ( metacrylic axit ) chỉkhác là không tạo thành monome. Khi poly ( acrylic axit ) được gia nhiệttrong khí quyển nitơ với vận tốc 10C / phút, quy trình tạo anhydrit bắt đầuỞ 250 – 260C và polyme trở nên không tan. Tiếp tục gia nhiệt thìanhydrit sẽ phân huỷ. ở khoảng chừng 400C, quy trình phân huỷ này diễn ranhanh. Ảnh hưởng hầu hết của bức xạ nguồn năng lượng cao ( tia X và tia γ ) tớidung dịch loãng của axit acrylic và metacrylic cũng như dung dịch đặcchứa muối của chúng là cắt mạch. Poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) là chất rắn giòn trong suốtkhông đúc được. Poly ( metacrylic axit ) tan trong monome, tạo thành cáctấm cán trong suốt nếu nhiệt toả ra trong quy trình trùng hợp được kiểmsoát nhưng poly ( acrylic axit ) không tan trong monome thì không tạo tấmcán. Nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh so với poly ( acrylic axit ) là 106 dựa trên phép đo đại lượng trễ và nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh củapoly ( metacrylic axit ) là khoảng chừng 130C trên cơ sở phổ cộng hưởng từ hạtnhân. 1.2.2. Độ tanKhi poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) được làm khô trongđiều kiện đủ êm dịu để tránh tạo lưới ( như làm khô bằng đông đặc ) cácpolyme này tan nhiều trong nước thậm chí còn khi khối lượng phân tử củachúng tới 1 triệu hoặc lớn hơn. Tuy nhiên, nếu polyme khô cứng, đặcbiệt là ở nhiệt độ cao, độ tan của chúng giảm mạnh. Khi tiếp xúc với không khí ẩm, poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylicaxit ) hấp thụ ẩm nhanh gọn. Mẫu poly ( metacrylic axit ) hấp thụ tới 8 % nước khi tiếp xúc với khí quyển trong 10 phút. Bảng 1.1 trình diễn hiệu quả kiểm tra độ tan của polyacrylic vàpolymetacrylic axit trong một số ít dung môi. Trong những thí nghiệm nàypolyme được coi là tan nếu 0,1 – 0,2 g hòa tan trong 10 ml dung môi ở25C. Nguyễn Văn KhôiBảng 1.1. Độ tan của poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) ở 25 Độ tan Dung môiAcrylic axit Metacrylic axitNước Tan TanDioxan Tan TanDimetylfocmandehyt Tan TanEtanol Tan TanMetanol Tan Tan2-propanol Tan Không tanAxeton Không tan Không tanPropylen cacbonat Không tan Không tanEtylen cacbonat Không tan Không tanEtyl ete Không tan Không tanBenzen Không tan Không tanXyclohexan Không tan Không tan1. 2.3. Nhiệt độ kết tủaĐộ tan của những polyme axit acrylic và axit metacrylic đổi khác rấtphức tạp tùy thuộc vào nhiệt độ, nồng độ và mức độ trung hòa. Nhữngảnh hưởng này hoàn toàn có thể coi như thông số kỹ thuật nhiệt độ dung dịch tới hạn haynhiệt độ kết tủa Tp, có nghĩa là nhiệt độ mà tại đó dung dịch polyme trởnên đục hay mất độ đục khi nhiệt độ tăng hoặc giảm. Độtan củapoly ( acrylic axit ) giảm khi nhiệt độ giảm, nhưng quy trình kết tủa thườngkhông xảy ra khi làm lạnh dung dịch trừ khi nồng độ và khối lượng phântử rất cao hay xuất hiện muối và axit vô cơ. Mặt khác, poly ( metacrylic axit ) sẽ ít tan hơn khi nhiệt độ tăng. Dung dịch nước của poly ( metacrylic axit ) chứa 3-6 % polyaxit sẽ vẩn đục khi nhiệt độ tăng và dung dịch chứa 7 % poly ( metacrylic axit ) hay lớn hơn với khối lượng phân tử tối thiểu là600. 000 là gel trong suốt ở nhiệt độ phòng nhưng sẽ vẩn đục ở nhiệt độcao hơn. Trong dioxan, độ tan của cả poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylicaxit ) đều giảm khi tăng nhiệt độ. Sự giảm này không đáng kể ở những hợpchất tạo link hydro. Các phụ gia làm giảm độ tan ( như axit clohydric trong dung dịchpolyacrylic axit ) làm tăng nhiệt độ hòa tan tới hạn trên và làm giảm nhiệtđộ tới hạn dưới. trái lại, những phụ gia làm tăng độ tan thì cũng làm tăngnhiệt độ hòa tan tới hạn dưới và giảm nhiệt độ tới hạn trên. Chương 1. Poly ( Acrylic axit ) và dẫn xuấtĐộ tan của poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) phụ thuộc vào mứcđộ trung hòa và đổi khác rất nhiều theo mức độ trung hòa so với cả haipolyaxit. Dung dịch poly ( acrylic axit ) trong HCl 0,01 N chứa khoảng chừng 0,5 – 1 % polyme bị vẩn đục trong NaCl 0,4 N nếu polyme được trung hòa20 %, NaCl 0,9 N là thiết yếu để tạo kết tủa với mức độ trung hòa 40 %, NaCl 1,55 N là thiết yếu để tạo kết tủa poly ( acrylic axit ). Mặt khác, độtan của poly ( metacrylic axit ) giảm theo mức độ trung hòa cho đến khipolyaxit được trung hòa khoảng chừng 59 % và sau đó lại tăng khi mức độ trunghòa cao hơn. Khi poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) không đượctrung hòa, độ tan của chúng trong nước giảm. Bản chất của cấu trúc polyme tác động ảnh hưởng tới độ tan của polyme. Tăngmức độ đồng đều lập thể làm giảm độ tan của polyacrylic vàpolymetacrylic axit và tăng khối lượng phân tử làm tăng nhiệt độ kết tủatrên và giảm nhiệt độ kết tủa dưới. Dung dịch của poly ( acrylic axit ) khiđược trung hòa 1/3 và hòa tan ( 1,5 % ) trong dung dịch NaCl 1,245 N sẽ cónhiệt độ dung dịch tới hạn là 31C khi khối lượng phân tử là 800.000 vàlà 26C khi khối lượng phân tử là 134.000.1.2.4. Khối lượng phân tửGiá trị của những đặc thù cơ lý của polyme tăng khi tăng khối lượngphân tử. Tuy nhiên có một số ít khối lượng phân tử tới hạn, thường từ100. 000 đến 200.000 cho những polyme vô định hình, tăng giá trị rất nhỏtheo đường tiệm cận. Ví dụ như nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh củapolyme thường có mối quan hệ sau : = Tgi – k / M ( 1 ) Trong đó Tlà nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh ở khối lượng phân tử tớihạn và Mlà khối lượng phân tử trung bình. Giá trị k của polyme acrylickhoảng 2×10 Rõ ràng là việc xác lập những đặc thù như tính không đẳng điện, lưỡng chiết dòng chảy và khối lượng phân tử bị ảnh hưởng tác động bởi môitrường ion bao quanh trong ở đó những thống kê giám sát được đưa ra. Khối lượngphân tử được xác lập bằng kĩ thuật tán xạ ánh sáng trong dung dịch axitclohydric và sự tương thích giữa những giá trị thu được bằng phép đo độ nhớt. Các tác giả khác đã rút ra những phương trình khối lượng phân tử củapolyaxit nhờ nghiên cứu và phân tích độ nhớt trong thiên nhiên và môi trường dung môi khác nhau tạora để vô hiệu tác động ảnh hưởng của quy trình ion hóa những chất đa điện ly. Bảng1. 2 liệt kê những polyme, dung môi, giá trị k và α dùng để tính khối lượngphân tử theo công thức : độ nhớt thực = k. M, trong đó M là khối lượngphân tử và độ nhớt thực có đơn vị chức năng là dexilit / g. Nguyễn Văn KhôiBảng 1.2. Dữ liệu để xác lập khối lượng phân tửPolyme Dung môi kNhiệt độC ) Polyacrylic axit Dioxan 85.10 – 50,5 30P olymetacrylic axitdung dịch NaNO2M49, 4.10 – 50,65 25P olymetacrylic axitdung dịch HCl0, 002M66. 10-40, 5 30P olymetacrylic axit metanol 2,42. 10-30, 51 26T g là nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh ở khối lượng phân tử không xácđịnh và Mlà khối lượng phân tử trung bình. Giá trị k so với poly ( metylmetacrylic ) là khoảng chừng 2×101. 2.5. Độ nhớt của dung dịch loãngKhi poly ( acrylic axit ) hay poly ( metacrylic axit ) được hòa tan trongdioxan, thiên nhiên và môi trường mà axit không bị ion hóa, độ nhớt đặc trưng giảmtuyến tính theo nồng độ và trong khoảng chừng nồng độ từ 0 đến 0,5 % ( tùythuộc khối lượng phân tử ), theo phương trình Huggin : sp / c = [ η ] + k’c [ η ] ( 2 ) trong đó [ η ] là độ nhớt thực, C là nồng độ tính bằng gam trên mộtđơn vị thể tích dung dịch và k ’ là hằng số Huggin. Ở 30C, k ’ củapoly ( acrylic axit ) trong dioxan là 0,25 – 0,30. Giá trị k ’ của poly ( metacrylic axit ) trong dioxan thường không cósẵn, k ’ của poly ( metacrylic axit ) trong metanol ở 26C là 0,37 – 0,45. Cácgiá trị k ’ này thường nằm trong khoảng chừng của những polyme vinyl mềm dẻo. Độ nhớt thực [ η ] là phép đo thể tích bị chiếm bởi một phân tử polymeđược tách ra trong một dung môi nhất định. Độ nhớt thực của những chất đađiện ly trong môi trường tự nhiên không ion hóa hoàn toàn có thể tỷ suất với khối lượng phântử theo phương trình tỷ suất giữa độ nhớt thực của polyme trung tính vớikhối lượng phân tử của chúng : [ η ] = KM ( 3 ) trong đó k và α là hằng số nhờ vào polyme, dung môi, nhiệt độ vàM là khối lượng phân tử. Nếu polyme không phải đơn phân tán thì M làkhối lượng phân tử trung bình nhớt, khá gần với khối lượng phân tử củapolyme và những hợp phần mà phân bổ khối lượng phân tử của chúng hẹpmột cách hài hòa và hợp lý. Đối với poly ( acrylic axit ) trong dioxan ở 30C, k là8, 5.10 – 4 và α là 0,50 khi độ nhớt thực màn biểu diễn theo dl / g. Chương 1. Poly ( Acrylic axit ) và dẫn xuấtNếu độ nhớt được đo trong nước, tức là một dung môi ion hóa thaycho dioxan, thì sự giảm độ nhớt đặc trưng của polyacrylic axit tăng theođộ pha loãng thay vì giảm, và đôi lúc nhờ vào vào khối lượng phân tửvà những yếu tố khác, đi qua một cực lớn và giảm ở nồng độ rất thấp. Sựgiảm độ nhớt đặc trưng tăng theo độ pha loãng, tức là hiệu ứng đađiệnly, hoàn toàn có thể lý giải như sau : Trong dung dịch có nồng độ trung bình ( khoảng chừng 1 % tùy thuộc khối lượng phân tử ), mỗi phân tử polyme đượcbao quanh bởi những phân tử polyme khác và thiên nhiên và môi trường ( gồm có cácmảnh polyme, dung môi và ion hydro ) ở cùng phía bên trong và bên ngoàiphân tử. Tuy nhiên, khi dung dịch bị pha loãng, những phân tử trở nên bị chiatách nhau bởi sự lan rộng ra của nước. Do lực tĩnh điện giữ những ion hydro gầnchuỗi polyme, nồng độ ion hydro trong phân tử vẫn cao thậm chí còn nồngđộcủa chúng bằng 0 trong nước. Do đó, nước đi vào phân tử và chúng mở rộngđến khi lực thẩm thấu cân đối với lực co đàn hồi của phân tử. Sự mở rộngphân tử này được phản ảnh bởi sự tăng tỷ số ηsp / C theo độ pha loãng. Sự mởrộng này hoàn toàn có thể vô hiệu nhờ bổ trợ những muối trung tính hay axit vô cơ có xuhướng cân đối thiên nhiên và môi trường thẩm thấu bên trong và bên ngoài phân tửpolyme. Khi dung dịch polyaxit được trung hòa, những phân tử lan rộng ra. Nhờ đó, dung dịch muối natri và kali có độ nhớt cao hơn nhiều so với dung dịchaxit không trung hòa. Trong quy trình trung hòa, sự giảm độ nhớt đặctrưng tăng nhanh trong khoảng chừng trung hòa 20 và 50 %, đạt giá trị cực lớn ởkhoảng 70 % và sau khoảng chừng 80 % khởi đầu giảm chậm do tăng hàm lượngchất điện ly trong dung dịch. Khi hiệu ứng đa điện ly được vô hiệu nhờbổ sung những chất điện ly khối lượng phân tử thấp, đồ thị màn biểu diễn ηsp / Ctheo C tuyến tính từ nồng độ thấp tới khoảng chừng 0,5 % và hoàn toàn có thể được sửdụng để ngoại suy ηsp / C tới độ pha loãng không xác lập. Giá trị k ‘ bằng0, 35-0, 40 đã được xác lập so với poly ( acrylic axit ) không trung hòatrong dung dịch chứa NaCl 0,5 N và giá trị này là 0,4 với poly ( acrylicaxit ) được trung hòa 85 % hòa tan trong NaNO2N. Khi nồng độ muốibổ sung tăng, những phân tử co lại và độ nhớt thực giảm. Sự giảm này rõ rệtnhất ở nồng độ muối thấp. Mối quan hệ giữa độ nhớt thực và khối lượng phân tử trung bình khốiđược thiết lập so với poly ( metacrylic axit ). Hai phương trình đã được sửdụng với mức độ số lượng giới hạn. Phương trình thứ nhất là : [ η ] = 6,6 x 10-51 / 2 ( 4 ) trong đó [ η ] tính theo dl / g được xác lập trong axit clohydric 0,002 Nở 30C. Phương trình này dựa trên khối lượng phân tử của este metylđược tổng hợp từ polyaxit nhờ phản ứng với diazometan. Phương trìnhthứ hai là : Nguyễn Văn Khôi [ η ] = 8,1 x 10-50, 76 ( 5 ) Độ nhớt được sử dụng trong phương trình 5 được xác lập vớipolyaxit được trung hòa trọn vẹn hòa tan trong dung dịch NaNO2N ở25C. Phươngtrình ( 5 ) dựa trên giả thiết mối liên hệ giữa độ nhớt củapolyaxit trong NaNO2N và độ nhớt của poly ( este metyl ) tương ứngtrong benzen. Khối lượng phân tử thống kê giám sát theo phương trình ( 5 ) phùhợp với khối lượng phân tử trung bình khối đo được bằng tán xạ ánhsáng với hai mẫu poly ( metacrylic axit ), một mẫu có khối lượng phân tử90. 000 và một mẫu là 43.000. Độ nhớt của dung dịch poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) phụthuộc quy trình trượt. Sự nhờ vào trượt này thậm chí còn rõ ràng trong cácdung dịch loãng khi khối lượng phân tử cao và khi polyme trung hòa mộtphần hay toàn bộ1. 2.6. Độ nhớt trong dung dịch đặcĐộ nhớt dung dịch đặc của poly ( acrylic axit ) ( 3 % hoặc lớn hơn ) tăngnhanh khi tăng nồng độ. Khi được đo ở vận tốc trượt thấp, độ nhớt tănglogarit theo nồng độ và logarit theo tỷ suất nghịch của nhiệt độ tuyệt đốinhư thường thấy với những polyme trung tính. Độ nhớt dung dịch đặc củapoly ( acrylic axit ) cũng tăng theo mức độ trung hòa nhưng sự tăng này íthơn. Dung dịch poly ( acrylic axit ) là sol gel thuận nghịch, có nghĩa làđộ nhớt giảm khi trượt liên tục. Tính chất sol gel thuận nghịch nàyđặc biệt rõ khi polyme được trung hòa một phần. Mặt khác, dungdịch poly ( metacrylic axit ) đóng vai trò sol gel thuận nghịch âm, mộthiện tượng hiếm thấy trong những polyme. Ví dụ, độ nhớt của dungdịch poly ( metacrylic axit ) 5 % ( khối lượng phân tử 860.000 ) tăng từ 5 tới 1750 poise khi dung dịch polyme trượt với tốcđộ 110 / giây trong 1 phút. 1.2.7. Các đặc thù khácPoly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) được sử dụng rộng rãitrong điều tra và nghiên cứu khoa học đặc thù đa điện ly. Trong quy trình nghiêncứu, những đặc thù sau đây phải được xác lập : áp suất thẩm thấu, tán xạánh sáng, độ dẫn điện trong trường cao và trường thông thường, dưới ápsuất cao, sa lắng, độ linh động và sự vận động và di chuyển, năng lực khuếch tán, hoạt tính mặt phẳng, đặc thù của màng mặt phẳng, lưỡng chiết dòng, khuếchtán nhiệt và hằng số điện môi tần số cao. Chương 1. Poly ( Acrylic axit ) và dẫn xuất1. 3. Tính chất hóa họcSo sánh độ mạnh axit của poly ( acrylic axit ) với những copolyme khácnhau của acrylic axit và acrylamit thấy rằng độ mạnh axit của copolymekhối giống như độ mạnh của những homopolyme mạch thẳng của axitacrylic. trái lại, copolyme ngẫu nhiên cho độ mạnh axit lớn hơn vàcác copolyme ghép, nhánh cho độ mạnh nhỏ hơn homopolyme mạchthẳng. 1.3.1. Chuẩn độ và lực axitCác polyme acrylic và metacrylic là những axit yếu so với những monomecủa chúng và đường cong chuẩn độ tăng chậm hơn khi tăng mức độtrung hòa. Hình dạng đường cong chuẩn độ có 2 tác dụng trung gian. Thứnhất, những polyaxit này là những đệm trong khoảng chừng pH 4-6, 4 và thứ hai làcác polyaxit này rất khó chuẩn độ đúng mực khi chỉ hòa tan trong nước. Tuy nhiên, nếu thực thi chuẩn độ trong dung dịch muối trung tính 0,01 – 1N thì điểm cuối rất rõ và chuẩn được đúng mực. Trong quy trình chuẩn độ poly ( acrylic axit ) pH gần thời gian trunghòa 50 % không đạt tới giá trị cân đối ngay lập tức mà cần có thời hạn – thường là khoảng chừng 1 giờ nếu khối lượng phân tử cao – để không đổi. Sự trễnày không xảy ra khi mức độ trung hòa cao và do đó không ảnh hưởngtới điểm cuối chuẩn độ nhưng hoàn toàn có thể gây sai số khi pH tại điểm trung hòamột nửa được sử dụng để xác lập pK. Khi pK biểu kiến của polyaxit được đo lường và thống kê từ phương trình thườngđược sử dụng để tính pK biểu kiến của monoaxitpH = pK ’ – log [ ( 1 – α ) / α ] ( 6 ) trong đó pK ‘ là pK biểu kiến và α là phần axit được trung hòa, giá trịpK ‘ tăng theo mức độ trung hòa. Sự giảm lực axit khi tăng mức độ trunghòa xảy ra do mỗi nhóm cacboxyl ion hóa làm giảm xu thế ion hóacủa những nhóm bên cạnh. Thực nghiệm chỉ ra rằng chuẩn độ những polyaxitcó thể được miêu tả trong khoảng chừng trung hòa 30 đến 70 % và nhiều lúc trongkhoảng rộng hơn bởi phương trình đổi khác : pH = pK ’ – nlog [ ( 1 – α ) / α ] ( 7 ) trong đó pK ‘ và n là hằng số thực nghiệm. pK ‘ hoàn toàn có thể xem như làpK ‘ trung bình của nhóm cacboxyl trong polyme và n là thông số kỹ thuật tỷ lệvới mức độ lan rộng ra của mạch polyme. Đối với những monoaxit n bằngđơn vị, so với poly ( acrylic axit ) và poly ( metacrylic axit ) được chuẩn độbằng NaOH trong nước, n gần bằng 2. Trong môi trường tự nhiên ion hóa không

Xem thêm  Tổng hợp 10 phần mềm dò pass wifi miễn phí 2021

Source: https://bem2.vn
Category: Ứng dụng hay

Rate this post

Bài viết liên quan

Để lại ý kiến của bạn:

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.